Przydatne słówka, jakie znajdziemy w kurniku

Wydaje się, że taki wiejski kurnik jest raczej mało obiecującym miejscem na nauczenie się jakichś przydatnych na co dzień angielskich słówek. Jednakże pozory mylą.

Zacznijmy od słowa kura, które przetłumaczymy na angielski jako: hen. „Hen” ma jeszcze kilka innych znaczeń: samica każdego innego gatunku ptaka (będziemy to wiedzieli z kontekstu, że nie chodzi o kolejną kurę, ale np. o samicę orła, czy rudzika), przyszła panna młoda (stąd wieczór panieński to hen party) oraz (w Szkocji) przyjacielski sposób zwracania się do kobiety, bądź dziewczyny (Are you feeling fine, hen? / Czy wszystko dobrze, skarbie?).

Kurnik, czyli dom kur, to po prostu henhouse. Jeśli lubicie czytać książki, to bardzo możliwe, że już natknęliście się na wydawnictwo – Hen House Publishing.

Dość o kurach, teraz trochę o zarządcy całego przybytku. Kogut to po angielsku „cock”, a z dodaną nazwą gatunkową ptaka, oznacza: samca danego gatunku ptaka; np. a cock pheasant / samiec bażanta. Słowo cock to także obraźliwa nazwa typowo męskiej anatomii, także należałoby na nie mocno uważać.

Jestem w trakcie czytania książki „Harry Potter i Komnata Tajemnic”, akurat mniej więcej w tym miejscu, gdzie Hagrid ma poważny problem: otóż ktoś mu morduje koguty. J.K.Rowling w tej książce użyła słowa rooster, a nie cock. Być może słowo cock za bardzo kojarzy się z tym ostatnim, wulgarnym znaczeniem i dlatego jest stopniowo wypierane przez rooster, które pochodzi z amerykańskiego angielskiego.

Czasownikto cock” ma dwa (zupełnie niezwiązane z kogutem) znaczenia: unieść część ciała do góry lub w każdym innym kierunku (np. she cocked an eyebrow / uniosła brew; he cocked his head on one side / przechylił głowę) oraz przygotować broń do wystrzału (odciągnąć kurek strzelby).

Najpopularniejsze słowo związane z kurami to jednak chicken. „Chicken” może oznaczać: kurczaka (w sensie ptaka hodowanego na mięso i dla jaj) oraz mięso z kurczaka (np. piersi z kurczaka to chicken breasts). „Chicken” to także bojaźliwa osoba, a czasownik złożony „chicken out” oznacza: stchórzyć, mieć cykora i nie zrobić tego, co się zamierzało (I was going to go bungee jumping, but I chickened out / Zamierzałem skoczyć na bungee, ale stchórzyłem).

Na wiosnę w każdym kurniku pojawiają się kurczaczki, czyli „chicks” („chick” powstało prawdopodobnie jako skrót od „chicken”). Z niewiadomych względów „chick” oznacza też „laska” (w sensie młoda, atrakcyjna dziewczyna); np. She is a real chick / Niezła z niej laska. Jak podają słowniki, słowo chick w tym znaczeniu może być często odebrane jako obraźliwe. Kto by pomyślał, że to już drugie słowo z kurnika, którym można by kogoś urazić.
 

Strefa Kujona:

hen [wymowa: hen], rzeczownik, znaczenie:
– kura
– samica każdego gatunku ptaka
– (mowa potoczna) na wieczorze panieńskim (hen party) słowem „hen” określamy przyszłą pannę młodą
– (typowe dla Szkocji) przyjacielski zwrot w stosunku do kobiety, dziewczyny

cock [wymowa: kɒk], rzeczownik, znaczenie:
– kogut (samiec kury)
– używany wraz z nazwą gatunku ptaka oznacza samca danego gatunku; np. a cock robin – samiec rudzika
– (wulgarnie) penis

cock, czasownik, znaczenie:
– unieść jakąś część ciała do góry albo w jakimś innym kierunku; The dog cocked its leg by every tree on our route (in order to urinate) / Pies unosił nogę przy każdym drzewie na naszej trasie (obsikiwał każde drzewo)
– przygotować broń do wystrzału (odciągnąć kurek strzelby)

chicken [wymowa: ˈtʃɪk.ɪn], rzeczownik, znaczenie:
– rodzaj ptaka, który jest hodowany dla jaj i mięsa albo nazwa mięsa z tego ptaka; kurczak
– (mowa potoczna) bojaźliwa osoba

chicken out, czasownik (mowa potoczna), znaczenie:
– stchórzyć, mieć cykora i nie zrobić tego, co się zamierzało

chick [wymowa: tʃɪk], rzeczownik, znaczenie:
– kurczaczek
– (slang, często traktowane jako obraźliwe) laska; atrakcyjna, młoda kobieta

rooster [wymowa: ˈruː.stə(r )], rzeczownik, znaczenie:
– kogut

 

Materiały źródłowe (słówka):

Hen (Cambridge Dictionary)
Cock (Cambridge Dictionary)
Chicken (Cambridge Dictionary)
Chicken out (Oxford Learners Dictionaries)
Chick (Cambridge Dictionary)
Rooster (Cambridge Dictionary)
 

Zdjęcie wykonał Pexels, a można je znaleźć na Pixabay.

Hallow w Halloween – dodatek

Jack O’Lantern, czyli dynia halloweenowa

Dawno, dawno temu żył w Irlandii pijak i krętacz – Dusigrosz Jack (Stingy Jack). Jack pewnego dnia zaprosił na piwo samego diabła, a że był bardzo skąpy to zasugerował mu, by ten zapłacił za trunek zamieniając się w srebrną monetę. Kiedy to się stało, włożył ją do swojej kieszeni, w której był też krzyż. Diabeł znalazł się w potrzasku – w obecności krzyża stracił moc i nie mógł wrócić do swojej pierwotnej formy. Jack obiecał, że uwolni go, jeśli ten da mu jeszcze rok spokoju, a jego dusza nigdy nie trafi do piekła.

Po roku, znów pojawił się diabeł, ale Jack’owi znów udało się go wykiwać – tym razem przekonał go do zerwania jabłka z pobliskiego drzewa (Jack skarżył się, że jest głodny i chciał to jabłko zjeść). W czasie, gdy diabeł wykonywał zadanie, Jack wydłubał znak krzyża na pniu. Diabeł kolejny raz znalazł się w sytuacji bez wyjścia – musiał znów spełnić żądanie Jacka – obiecał mu, że przez następne 10 lat nie będzie go odwiedzał.

Kiedy Jack zmarł, to jego dusza najpierw udała się do bram nieba, niestety tam jej nie wpuszczono, ze względu na liczne grzechy, jakie Jack popełnił za życia. Dusza udała się więc do piekła, ale tam (zgodnie z umową) też nie mogła wejść. Pozostało jej tułać się po świecie. Diabeł z litości dał jej latarnię na drogę – włożył kilka węgielków piekielnych do wydrążonej rzepy. Stąd zrodził się zwyczaj, by w Halloween, wydłubać taką latarenkę w jakimś warzywie korzeniowym – mógł to być też ziemniak, czy brukiew. Taką laterenkę z umieszczoną w środku świeczką, należało postawić w oknie lub przy drzwiach. Chroniła ona domostwo przed wizytą złych duchów (które w Halloween, bardzo łatwo przenikały do świata widzialnego). Irlandczycy nadali nowy przydomek Jackowi – “Jack of the Lantern”, a potem skrócili do “Jack O’Lantern” (w wolnym tłumaczeniu – Janek od latarni).

Irlandcy emigranci zawlekli tradycję tworzenia latarenek z bulw warzyw do Ameryki. Z czasem zauważono, że tam rośnie roślina jeszcze bardziej nadająca się do tej roli – dynia.

Legenda o Jack’u prawdopodobnie była inspirowana ognikami, które pojawiają się nad bagnami. Jest to naturalne zjawisko – w bagnach zachodzi fermentacja, które powoduje powstanie gazów palnych, które czasem ulegają samozapaleniu.

P.S. Legenda różni się w szczegółach, zależnie od źródła (moim źródłem była strona history.com). Jack wg Wikipedii to zdrobnienie od John / Jan albo (rzadziej) od Jacob / Jakub. Zdjęcie wykonała Beth Teutschman, a można je znaleźć na Usplash.

Trick or treat – Psikus albo cukierek

Wieczorem 31 października może zadzwonić do naszych drzwi grupka przebranych dzieci, które przyjdą po cukierki. Ten zwyczaj nazywa się trick or treat. „Treat” jest to nagroda, zazwyczaj cukierek, jaką przekupujemy dzieci, by nie dostać od nich „trick”, czyli jakiegoś psikusa, drobnej złośliwości.

Zwyczaj ten może mieć wiele źródeł. Z pogańskich tradycji będzie to przekupywanie duchów w celu zapewnienia sobie ich przychylności; z chrześcijanskich – troska o dusze czyściowe, ponieważ osoby, które dostawały poczęstunek zapewniały, że będą modlić się za zmarłych.

trick [wymowa: trɪk], rzeczownik, znaczenie:
– działanie mające na celu oszukanie kogoś (celowe oszukanie kogoś, w złym celu, albo jako żart, albo forma rozrywki np. card tricks / sztuczki karciane, magic tricks / magiczne sztuczki)


treat [wymowa: triːt], rzeczownik, znaczenie:
– wyjątkowe, radosne wydarzenie (lub doświadczenie); przyjemność, dobre doświadczenie

Hallow w Halloween

Halloween wzbudza w Polsce, w niektórych kręgach, bardzo wiele emocji, ponieważ pochodzi od pogańskiego, celtyckiego święta Samhain. Samhain świętowano 1 listopada, był to dzień, kiedy kończyło się lato, a zaczynał okres zimowy, ciemny. Wierzono, że w tym czasie zaciera się granica między światem widzialnym, a światem niewidzialnym. W Samhain dusze zmarłych odwiedzały swoje ziemskie domy, wśród nich były także złe duchy. Aby je odstraszyć zapalano ogniska na szczytach wzgórz. Niektórzy tego dnia nosili maski, ponieważ nie chcieli być rozpoznani przez owe duchy. W VIII wieku Kościół przeniósł już istniejące święto Wszystkich Świętych (All Saints’ Day albo All Hallows’ Day) z 13 maja na 1 listopada (by zastąpić to pogańskie święto chrześcijańskim). Stąd ostatni października stał się wigilią Wszystkich Świętych (All Hallows’ Eve). All Hallows’ Eve z czasem został skrócony do Halloween.

Dawniej istniał rzeczownik hallow / święty, osoba święta, obecnie to znaczenie napotkamy tylko w nazwach ww. świąt. W słowniku znajdziemy natomiast czasownik – to hallow, który może mieć wydźwięk religijny (poświęcić coś) lub też nie (czcić, cenić, zazwyczaj dlatego, że dana rzecz jest bardzo stara). “To hallow” występuje najczęściej w formie imiesłowu biernego – hallowed, który pełni funkcję przymiotnika (określa rzeczownik). Można go napotkać (w tym pierwszym znaczeniu) w określeniu hallowed ground [cmentarz (przykościelny, poświęcony teren), bądź też teren uświęcony krwią ofiar, bądź teren święty ze względu na miejsce kultu] oraz w słowach Modlitwy Pańskiej – Hallowed be thy name / Święć się imię Twoje (thy to stara, już nieużywana forma your).

“Hallowed” w niereligijnym znaczeniu nie jest często używane, jednak udało mi się znaleźć kilka przykładów. W jednym z artykułów w prasie znalazłam „hallowed ingredient” jako określenie na kwas hialuronowy. Ów materiał traktował o wyjątkowym działaniu tej substancji na skórę. Kolejne dwa przykłady to: hallowed League Cup / hallowed Puchar Ligowy (z artykułu o rozgrywkach futbolu) i hallowed front row / hallowed pierwszy rząd (tutaj akurat chodzi o ten słynny pierwszy rząd miejsc na pokazach mody, tam zawsze siedzą najbardziej znane twarze). „Hallowed” można rozumieć jako sekularnie (świecko) święty. Powiedzmy sobie szczerze: dla fanów futbolu puchar ligowy jest święty, dla fanów mody – ten pierwszy rząd na pokazie mody, dla osób chcących zachować młodość – kwas hialuronowy (ale czy on działa?) jest cenny, istotny, pożądany, wręcz święty.

To jakże mało popularne słowo znajdziemy też w dość zaskakującym miejscu. Tytuł ostatniej części serii książek o Harrym Potterze, to: Harry Potter i Insygnia Śmierci. Po angielsku ta nazwa widnieje jako – Harry Potter and the Deathly Hallows. W jednym ze słowników odnalazłam właśnie to znaczenie – święty lub magiczny przedmiot. Mimo, że „hallow” w tym znaczeniu widnieje na okładce tak popularnej książki, to to zastosowanie jest już także przeżytkiem.

Dla wyjaśnienia: Insygnia Śmierci to trzy magiczne przedmioty – Czarna Różdżka, Peleryna Niewidka i Kamień Wskrzeszenia. Posiadanie ich czyni z czarodzieja niepokonanego czarownika i daje mu władzę nad śmiercią.

 

Strefa Kujona:

hallow [wymowa: ˈhæl.əʊ], czasownik (używany zazwyczaj w stronie biernej), znaczenie:
– poświęcić coś (religijna konotacja)
– czcić, cenić (zazwyczaj dlatego, że dana rzecz jest bardzo stara)

hallowed [wymowa: ˈhæl.əʊd], przymiotnik, znaczenie:
– święty, poświęcony, uświęcony
– szanowany, poważany, czczony, chwalony, najważniejszy, istotny, cenny

 

Materiały źródłowe (słówka):

 

Zdjęcie wykonał Marko Blažević, a można je znaleźć na portalu Unsplash.

Warehouse i homeware – na pierwszy rzut oka bardzo podobne

Mój mózg długo nie mógł przyjąć do wiadomości tego, że “magazyn” to po angielsku “warehouse” (a nie „magazine”, ze słowem magazine dokonałam niezłej wpadki, szczegóły tutaj). Jednakże po sporej dawce wkuwania w końcu się poddał i przestałam mieć ciągle wrażenie, że robię błąd.

W tym słowie jest logika, jeśli uważnie na nie spojrzymy. „Warehouse” składa się z dwóch elementów: ware / rzeczy do sprzedaży i house / dom, budynek.

Z mojego doświadczenia wynika, że słowo wares (przedmioty na sprzedaż, szczególnie te, którymi handluje się na ulicy, czy na targu; towary) jest raczej mało popularne. Bardziej będziemy natomiast kojarzyć przyrostek -ware i pierwsze, co z reguły przychodzi do głowy to: software (oprogramowanie komputerowe) i hardware (sprzęt komputerowy). Jeśli zajrzymy do słownika, to pod hasłem „hardware” znajdziemy też: artykuły żelazne (stąd nasz sklep żelazny to po angielsku hardware store). W tym znaczeniu słowo to istnieje już od średniowiecza, w połowie XX wieku zaczęto używać go także jako nazwę na oprzyrządowanie komputerowe. Z kolei termin software powstał jako rodzaj przeciwieństwa (no skoro tamto twarde / hard, to to drugie będzie miękkie / soft). W wielu miejscach pojawia się informacja, że „software” jest niekradzione i stworzyli je informatycy (połowa XX wieku). Słownik etymologiczny jednakże podaje, że od połowy XIX wieku istniało podobne do niego określenie – „soft wares”, które oznaczało: tkaniny wełniane, albo tkaniny bawełniane, a także towary łatwo ulegające zniszczeniu.

Wyrazy z końcówką “-ware” szczególnie często napotkamy w sklepach i będą one oznaczały przedmioty wykonane z tego samego materiału (np. glassware / przedmioty szklane, stoneware / naczynia kamionkowe, silverware / srebra stołowe), albo przeznaczone do tego samego celu (kitchenware / artykuły kuchenne; tableware / zastawa stołowa, giftware / przedmioty przeznaczone na prezenty; homeware / meble i wystrój domu).

Istnieje wiele słów z przyrostkiem -ware. Na jednym z forów ktoś zadał pytanie o to, czym różni się „kitchenware” (przedmioty przeznaczone do kuchni) od „cookware” (przedmioty potrzebne przy gotowaniu). Słowniki również podają ich definicję bardzo podobnie. Wydaje mi się, że najlepiej po prostu zapamiętać zasadę, że „-ware” daje informację, że mamy do czynienia ze zbiorem, a co cechuje ten zbiór widnieje w pierwszym członie wyrazu. Ekspedienci w sklepach także będą różnie interpretować te słowa i ustawiać asortyment według własnego rozumienia tych określeń.

 

Strefa Kujona:

wares [wymowa: weəz], (występuje w liczbie mnogiej) rzeczownik, znaczenie:
– przedmioty na sprzedaż, szczególnie te, którymi handluje się na ulicy, czy na targu; towary

-ware [wymowa: -weə(r)], przyrostek, znaczenie:
– słowa z tym przyrostkiem często napotkamy w sklepach i będą one oznaczały zbiory przedmiotów wykonanych z tego samego materiału, albo przeznaczone do tego samego celu

software [wymowa: ˈsɒft.weə(r)], rzeczownik, znaczenie:
– oprogramowanie komputerowe

hardware [wymowa: ˈhɑːd.weə(r)], rzeczownik, znaczenie:
– sprzęt komputerowy

glassware [wymowa: ˈɡlɑːs.weə(r)], rzeczownik, znaczenie:
– przedmioty wykonane ze szkła; u nas w sklepach taką półkę nazywa się artykuły / wyroby szklane lub po prostu szkło

stoneware [wymowa: ˈstəʊn.weə(r)], rzeczownik, znaczenie:
– naczynia wykonane ze specjalnego rodzaju gliny, który jest wypalany w bardzo wysokich temperaturach; naczynia kamionkowe

silverware [wymowa: ˈsɪl.və.weə(r)], rzeczownik, znaczenie:
– przedmioty wykonane ze srebra lub pokryte srebrem, nazwa ta szczególnie dotyczy noży, widelców, naczyń itd., które są używane w trakcie jedzenia posiłków, podawania dań; srebra stołowe

kitchenware [wymowa: ˈkɪtʃ.ən.weə(r)], rzeczownik, znaczenie:
– przedmioty, jakie używa się w kuchni np. garnki, patelnie, miski, naczynia, sztućce; artykuły kuchenne

tableware [wymowa: ˈteɪ.bl̩.weə(r)], rzeczownik, znaczenie:
– zastawa stołowa

giftware [wymowa: ˈɡɪftweə(r)], rzeczownik, znaczenie:
– przedmioty sprzedawane na prezenty

homeware [wymowa: ˈhəʊm.weə(r)], rzeczownik, znaczenie:
– zasłony, narzuty, meble i inne dekoracyjne rzeczy do domu

 

Materiały źródłowe (słówka):

Zdjęcie wykonał mastrminda, a pochodzi ono z portalu Pixabay. Obrazek przedstawia homeware.

Przedziwne dzieje słowa gay

Słownik etymologiczny podaje, że słowo „gay” istniało już w średniowieczu. Wówczas tłumaczylibyśmy je na: radosny, wesoły, beztroski (o osobach), błyszczący, jasny, bogaty (o rzeczach).

W XVI wieku wyraz ten w niektórych kontekstach zaczął oznaczać: hedonistyczny, frywolny. Później to znaczenie się wzmocniło i wskazywało już na rozwiązłość; stąd np. gay woman to była prostytutka, gay man – kobieciarz, gay house – dom publiczny.

Na początku XX wieku „gay” w obecnym znaczeniu pojawił się najpierw w slangu osób homoseksualnych, jako zamiennik na istniejące już homosexual. Homosexuality wówczas było nazwą zaburzenia psychicznego (tak to wówczas kwalifikowano), które objawiało się pociągiem seksualnym do osób tej samej płci. Powstały przepisy karzące za utrzymywanie relacji seksualnych między mężczyznami. Zostały one zniesione dopiero w 1967 r. dla Anglii, w 1980 dla Szkocji i w 1982 dla Irlandii Północnej. Przez wiele lat homoseksualni mężczyźni (bo kontakty homoseksualne między kobietami nigdy nie były penalizowane) nie mogli jawnie nawiązywać relacji, ani przyznawać się do swoich skłonności. Potrzeba stała się matką wynalazków – w tymże środowisku posługiwano się Polari – slangową gwarą, w której niektóre wyrazy miały podwójne znaczenie; i np. gay man dla osoby niewtajemniczonej oznaczał tylko wesołego mężczyznę, dla wtajemniczonej – homoseksualistę. Z czasem Polari stracił na popularności, natomiast słowo gay w znaczeniu „homoseksualny” przenikło do codziennej angielszczyzny. Obecnie większość osób kojarzy je tylko z tym.

Jednak to jeszcze nie koniec dziwnych losów tego słowa. W młodzieżowym slangu używa się słowa „gay” w znaczeniu: nudny, niemodny, nieatrakcyjny. Niektóre słowniki podają, że to znaczenie wyewoluowało niezależnie od znaczenia homoseksualny, inne, że tak nie jest. Wielu uważa, że używanie tego słowa w tym negatywnym, obraźliwym znaczeniu jest szkodliwe dla osób, które identyfikują się jako osoby homoseksualne (czyli gay). Sprawę komplikuje fakt, że jest to obecnie najpopularniejsze obraźliwe słowo używane przez nastolatków.

 

Strefa Kujona:

gay (synonim: homosexual) [wymowa: ɡeɪ], rzeczownik, znaczenie:
– osoba (szczególnie często używa się tego słowa w stosunku do mężczyzn), którą pociągają osoby tej samej płci, co on/ona; gej, lesbijka, osoba homoseksualna

gay, przymiotnik, znaczenie:
– (synonim: homosexual) mający/ca pociąg do osób tej samej płci, co on / ona; homoseksualny
– (staromodnie) szczęśliwy, wesoły
– (staromodnie) (o miejscu) jasne, ciekawe, atrakcyjne
– (staromodnie) kolorowy, żywy
– (młodzieżowy slang, obraźliwie) nudny, niemodny, nieatrakcyjny; lipny, do bani

 

Materiały źródłowe:

słówka

inne

W trakcie pisania wciąż natrafiam na coraz to nowe informacje nt. interesującego mnie tematu. Pomyślałam sobie, że może kogoś z Was też interesuje jakiś aspekt tego tekstu i chciałby/chciałaby dowiedzieć się więcej. Starałam się umieścić materiały, które uznałam za szczególnie ciekawe. Większość z nich jest tylko po angielsku, hasła z Wikipedii zazwyczaj są przetłumaczone na język polski, ale ich polskie wersje są często znacznie okrojone.

Zdjęcie pochodzi z portalu Unsplash, a jego twórcą jest Jordan McDonald.