Żarty (z) Dolly Parton

Ostatnio oglądam stare wywiady z amerykańską piosenkarką muzyki country Dolly Parton. Dolly ma rewelacyjne poczucie humoru i wielki dystans do własnej osoby. Opowiada także bardzo ciekawe anegdoty ze swojego życia.

Piosenkarka ma bardzo wyrazisty wizerunek, który został zainspirowany jeszcze w dzieciństwie wyglądem lokalnej pani lekkich obyczajów. Ową panią mała Dolly uważała po prostu za szczyt elegancji i postanowiła, że jako dorosła kobieta będzie kopiować. A dziś Parton tak komentuje swój wizerunek:

It costs a lot of money to look this cheap / To kosztuje kupę kasy, żeby tak tanio wyglądać.

From a rooster to a hen

Dolly pochodzi z biednej rodziny, która mieszkała w jednoizbowej chacie w małym mieście w stanie Tennessee. W tej chacie zamieszkiwało aż 14 osób – bo Parton ma aż 11 -cioro rodzeństwa. Jej talent był widoczny już w dzieciństwie. Pierwsze występy miała w kościele, do którego uczęszczała rodzina, a potem śpiewała także w lokalnym radiu i telewizji.

Kiedy po skończeniu szkoły wraz z koleżanką udała się po raz pierwszy do Nowego Jorku, za dziewczynami zaczął się szwendać jakiś podejrzany gość, który wziął je za „fallen women” (czyli Dolly bardzo wcześnie zaczęła pracować nad swoim wizerunkiem). Jednak Parton poradziła sobie z natrętem, grożąc mu rewolwerem (dostała go od rodziców „na wszelki wypadek”) i obiecując mu:

If you touch me one more time… I’m gonna change you from a rooster to a hen!’ / Jeśli dotkniesz mnie jeszcze raz… To zmienię cię z koguta na kurę!

Owieczka Dolly

Część z Was pewnie pamięta, że pierwszego sklonowania ssaka dokonali naukowcy ze Szkocji w 1996 roku. Stworzyli oni owieczkę Dolly. Do klonowania biolodzy użyli jądra komórkowego pobranego z komórek wymienia. Ja jeszcze pamiętam wersję, że biolodzy byli fanami muzyki country, a w szczególności Dolly Parton i dlatego tak nazwali pierwszego klona ssaka.

Jednak sama piosenkarka żartuje, że owieczkę nazwano jej imieniem, ponieważ pracowano na mammary gland cells / komórkach gruczołu mlekowego.

Dumb blonde?

Wyrazisty, kiczowaty wizerunek pomógł jej w karierze, bo sprawił, że ludzie ją zauważyli i zapamiętali. Jednak Parton to przede wszystkim utalentowana piosenkarka i autorka wzruszających tekstów. Artystka jest znana na całym świecie. Jej twórczość została wielokrotnie nagrodzona. Dolly wie, kim jest i dlatego przyznaje, że:

I’m not offended by all of the dumb blonde jokes because I know I’m not dumb… and I also know that I’m not blonde / Nie jestem obrażona przez te wszystkie żarty o głupich blondynkach, ponieważ wiem, że nie jestem głupia… i też wiem, że nie jestem blondynką.

I jak tu Dolly nie lubić?

DODATEK
Czy zdarzył się Wam ostatnio jakiś „blonde moment”? Wracając do Dolly, to zapewne jej imię skojarzyło się Wam z „doll /lalka”? Jednak czy wiecie, że jest czasownik „to doll up”? Zapewne większość z Was doll up w czasie weekendu 🙂 Tutaj znajdziecie, co oznacza ten tajemniczy „doll up” i co to jest „blonde moment”, o którym wspominałam wcześniej.

 

Strefa Kujona:

gland [wymowa: ɡlænd], rzeczownik, znaczenie:
– gruczoł (organ w ciele, który produkuje substancje chemiczne, które służą różnym celom); np. thyroid gland / gruczoł tarczycy; mammary gland / gruczoł mlekowy
– węzły chłonne; np. Lymph glands swell near an infection to help your body fight it / Węzły chłonne puchną blisko infekcji, by pomóc twojemu ciału ją zwalczyć

cell [wymowa: sel], rzeczownik, znaczenie:
– komórka (najmniejsza jednostka organizmów żywych); np. nerve cell / komórka nerwowa
– cela w więzieniu lub w areszcie (małe pomieszczenie, gdzie zamkniętych jest jeden lub kilku więźniów)
– cela w zakonie (mały, skromnie urządzony pokój, w którym mieszka mnich lub mniszka)
– jeden z wielu małych elementów, które razem tworzą większą strukturę; np. A honeycomb is a mass of hexagonal prismatic wax cells built by honey bees in their nests to contain their larvae and stores of honey and pollen / Plaster miodu jest masą sześciokątnych, graniastosłupowych woskowych komórek zbudowanych przez pszczoły miodne w ich gniazdach, by zawierały ich larwy i magazynowały miód i pyłek.
– urządzenie służące do produkcji prądu elektrycznego; np. a galvanic cell / ogniwo galwaniczne
– mała grupa ludzi pracująca jako część większej, politycznej organizacji; szczególnie taka, która pracuje skrycie; np. a terrorist cell / komórka terrorystyczna
– mały kwadrat/prostokąt w tabeli; np. A table is a grid of cells arranged into rows and columns / Tabela jest siatką komórek ułożoną w rzędy i kolumny
– (amerykański angielski, potocznie) telefon komórkowy; w brytyjskim angielskim mówi się – mobile phone / telefon komórkowy (mobilny, który można ze sobą nosić)

dumb [wymowa: dʌm], przymiotnik, znaczenie:
– (amerykański angielski, potocznie) głupi; Dumb and Dumber / Głupi i Głupszy (tytuł komedii z Jimim Carrey z 1994 roku)

– (staromodnie, obraźliwie) niemy (ktoś, kto nie umie mówić)
– oniemiały (czasowo niebędący w stanie mówić); np. We sat there in dumb silence / Siedzieliśmy tam w zamarłej ciszy

blonde (też: blond) [wymowa: blɒnd], przymiotnik, znaczenie:
– (o włosach) blond; np. platinum blonde hair / platynowe blond włosy
– (o osobie) blondwłosy
W brytyjskim angielskim „blonde” zwykle odnosi się do kobiety i dziewczynki, a „blond” do mężczyzny i chłopca.

 

Materiały źródłowe (słówka):

 

Zdjęcie pochodzi z Wikipedii. Przedstawia Dolly Parton z 1989 roku, dziś piosenkarka ma 76 lat.

Leonard Leakey Hofstadter

Fani serialu “The Big Bang Theory” (w Polsce jest pod nazwą: Teoria wielkiego podrywu) z pewnością kojarzą wymienionego w tytule bohatera. Natomiast tym, którzy nie widzieli produkcji, wyjaśnię, że Leonard Hofstadter jest jednym z głównych bohaterów – młodym fizykiem teoretykiem, który pracuje w Kalifornijskim Instytucie Technicznym. Hofstadter dzieli mieszkanie z ekscentrycznym geniuszem Sheldonem, a jego marzeniem jest być chłopakiem ślicznej Penny z naprzeciwka.

Jak wytrzymać z Sheldonem?

Wraz z rozwojem serialu poznajemy lepiej historię jego bohaterów. I wówczas powoli wyjaśnia się, skąd u Leonarda tak wielka odporność na dziwaczne, irytujące, a często też i obraźliwe zachowanie Sheldona.

Okazuje się, że Leonard został wychowany przez parę równie ekscentrycznych naukowców. Jego rodzice traktowali go bardziej jak obiekt badawczy, którego fascynujący rozwój można obserwować, niż żywą jednostkę wymagającą miłości. (Po tym zdaniu trudno uwierzyć, że ten serial jest komedią, ale daję Wam słowo – to jest komedia!)

Louis Leakey

Rodzice Leonarda nadali synowi drugie imię po wybitnym naukowcu Louisie Leakey. Louis Leakey to postać autentyczna – kenijsko-brytyjski paleoantropolog, który wykazał, że gatunek ludzki wyewoluował w Afryce. No niby nadanie dziecku imienia po tak wielkim człowieku powinno być powodem do dumy, jednak w praktyce tak nie było…

Chodzi o to, że „Leakey” przypomina „leak”…

Leak

Rzeczownik “leak” przetłumaczymy na: 1 – przeciek, np. a leak in the roof / przeciek w dachu; 2 – przeciek informacji (celowe ujawnienie niejawnych informacji np. mediom); to właśnie znaczenie “leak” mamy w WikiLeaks.

Czasownik “to leak” to odpowiednio: 1- przeciekać, wyciekać (o cieczy, gazie) oraz 2 – spowodować, by tajne informacje stały się jawne.

Kto odwiedzał Leaky Cauldron?

Fani Harrego Pottera zapewne kojarzą Leaky Cauldron. Leaky Cauldron to nazwa pubu przy Alei Pokątnej w Londynie, do którego chodzili czarodziejowie. A nazwę tego zacnego przybytku przetłumaczymy na: Cieknący Kocioł.

Leakey Hofstadter

Dlaczego drugie imię Leonarda było powodem do żartów? Najlepiej wyjaśni to Wam, znany z braku taktu, Sheldon:

Well, there’s nothing embarrassing about that [your middle name is Leakey], your father worked with Louis Leakey, a great anthropologist. It had nothing to do with your bed-wetting. / No, nie ma nic żenującego w tym, że [twoje drugie imię jest Leakey (zwróćcie uwagę, że wygląda ono prawie, jak – “leaky/cieknący”)], twój ojciec pracował z Louisem Leakey, wielkim antropologiem. To nie ma nic wspólnego z twoim moczeniem nocnym.

Dziurawy, jak sito

Dziurawy, jak sito” to po angielsku “to leak like a sieve” (dosłownie: cieknąć, jak sito). Natomiast zwrot “to take/have a leak” to dosłownie “wziąć/mieć przeciek”, w slangu natomiast oznacza: oddać mocz.

 

Strefa Kujona:

leak [wymowa: liːk], rzeczownik, znaczenie:
– przeciek [pęknięcie/dziura w pojemniku, przez którą wycieka płyn (lub ulatnia się gaz) albo płyn lub gaz, który wycieka/ulatnia się]; np. One way to avoid oil leaks in a car is to regularly change the filter and oil / Jednym ze sposobów uniknięcia przecieków oleju w samochodzie jest regularne zmienianie filtra i oleju
– przeciek informacji (celowe ujawnienie niejawnych informacji np. mediom); to właśnie znaczenie “leak” mamy w WikiLeaks [Wiki Leaks – witryna internetowa umożliwiająca publikowanie w sposób anonimowy dokumentów (często tajnych) rządowych i korporacyjnych przez informatorów chcących zasygnalizować działania niezgodne z prawem]

leak [wymowa: liːk], czasownik, znaczenie:
– przeciekać, wyciekać (o cieczy, gazie); np. The roof was leaking / Dach przeciekał; Oil leaked out of the car / Olej wyciekał z samochodu
– spowodować, by tajne informacje stały się jawne; np. Kim Kardashian’s hugely successful career in the spotlight was launched shortly after her sex tape with singer Ray J was leaked in 2007 / Kim Kardashian niezmiernie udana kariera w centrum uwagi została rozpoczęta krótko po tym, jak jej seks taśma z piosenkarzem Rayem J została ujawniona (dosłownie by było: została wycieknięta)

leakage [wymowa: ˈliːkɪdʒ], rzeczownik, znaczenie:
– wyciekanie, przeciekanie (zjawisko); np. A lot of water is wasted through leakage / Dużo wody zostało zmarnowane przez przeciekanie (przez zjawisko)
– wyciek, przeciek (cieczy, gazu); np. A lot of water is wasted through leakage / Dużo wody zostało zmarnowane przez przeciek (przez ilość cieczy, jaka się wydostała)
– przeciek informacji

leaky [wymowa:ˈliː.ki], przymiotnik, znaczenie:
– przeciekający, nieszczelny (mający dziury lub pęknięcia powodujące, że płyn lub gas może się wydostać)

leak like a sieve, wyrażenie, znaczenie:
– (potocznie) cieknący, jak sito; dziurawy, jak sito

take/have a leak, wyrażenie, znaczenie:
– (slang) oddać mocz

 

Materiały źródłowe (słówka):

 

Zdjęcie pochodzi z Amazona. Przedstawia dzień, kiedy Leonard (drugi z lewej) wraz z kolegami wrócił z ekspedycji na biegun północny. Szukali tam oni dowodów na prawdziwość String Theory [Teorii Strun – wg niej na najniższym poziomie każda z cząstek elementarnych (np. elektron) jest ostatecznie wibrującą struną. Także wszystkie cząstki elementarne są w istocie zbudowane z tego samego, ale inaczej wibrują]. „The Big Bang Theory” to dosłownie: Teoria Wielkiego Wybuchu (nie – Teoria wielkiego podrywu 😉 ).

Trochę o magii

W latach 90-tych najbardziej znanym magikiem był David Copperfield. Choć teraz mniej o nim słychać, to i tak należy on do największych z żyjących iluzjonistów. David Copperfield spowodował zniknięcie Statuy Wolności w Nowym Jorku, lewitował nad Wielkim Kanionem i przeszedł przez Mur Chiński. Naprawdę nazywa się on David Seth Kotkin (ma ukraińskie pochodzenie), a pseudonim Copperfield przyjął od bohatera powieści Karola Dickensa. I dziś zajmiemy się jego nazwiskiem, a właściwie tymi dwoma słowami, które je tworzą: copper i field. Jak je wymawiać, już wiecie, teraz tylko dowiemy się, co te dwa wyrazy znaczą.

Copper

Doorknobs, handrails and shopping trolleys should be coated in copper to prevent the spread of coronavirus / Gałki u drzwi (wciąż są popularne na Wyspach), poręcze i koszyki sklepowe powinny być pokryte miedzią, żeby zapobiec rozprzestrzenianiu się koronawirusa. Badania pokazały, że na miedzianej klamce wirus jest zakaźny tylko 4 godziny, a na plastikowej lub stalowej może przetrwać aż do 3 dni! Rzeczownik „copper” przetłumaczymy na: miedź – pierwiastek chemiczny i miedź – kolor. „Copper” w mowie potocznej to także: moneta jedno- lub dwupensowa (mają one brązowy kolor) oraz glina, policjant (tutaj używa się też słowa „cop”).

Wielki konflikt o „field”

Mi rzeczownik „field” najbardziej kojarzy się ze sceną w „Kochaj albo rzuć”. W trzeciej części „Samych swoich” Kargul, Pawlak i ich wnuczka Ania jadą do Ameryki odwiedzić stryja Jaśka. Tam poznają córkę Jaśka – Shirley. W jednej ze scen Ania tłumaczy Shirley, jak zaczął się sąsiedzki konflikt o miedzę:

Słuchaj. To jest pole Pawlaka. Fields little grandfather Pawlak, and here is fields big grandfather Kargul. And here is miedza. Rozumiesz – border. Kargul orał ziemię (…) and zaplayował field Pawlak too much (…) Ile zaorał? (…) Trzy palce.

Właśnie ten field / pole zaorany na 3 palce był przyczyną wieloletniego konfliktu między rodziną Kargulów i Pawlaków.

Field: pole walki, boisko i wszyscy uczestnicy(!)

„Field” oznacza też: pole walki (a medal for bravery in the field / medal za odwagę na polu walki) i boisko (Lewandowski was the best on the field / Lewandowski był najlepszy na boisku).

Robert Lewandowski has claimed his first European Golden Shoe after outscoring the entire field / Robert Lewandowski zdobył swój pierwszy Europejski Złoty But po zebraniu największej ilości punktów ze wszystkich uczestników („field” tutaj oznacza: uczestnicy jakiegoś wyścigu sportowego; czyli „field” to będzie ten zbiór osób, które konkurują na jakimś polu sportowym).

„Field” w nauce

Elon Musk is constantly looking for people interested in the field of artificial intelligence to join the Tesla ranks / Elon Musk ciągle poszukuje ludzi zainteresowanych w dziedzinie sztucznej inteligencji, by dołączyli do zespołu Tesli („field” w tym zdaniu oznacza: dziedzina badań/zainteresowań; po polsku też się mówi np. osiągnięcia na polu naukowym).

Inżynierowie zachwalają baterie Tesli za ich długotrwałość: Tesla batteries (…) are made to last many years, and therefore, we have only received a limited number of these batteries back from the field / Baterie Tesli są zrobione by trwać wiele lat, dlatego otrzymaliśmy z powrotem tylko ograniczoną liczbę tych baterii „z terenu” (tutaj “field” zrozumiemy jako: użytkowane w praktyce, czyli podczas realnej jazdy samochodem, a nie – jazdy testowej w laboratorium).

Battlefield, icefield, oilfield

W wielu rzeczownikach złożonych napotkamy przyrostek –field. I można je podzielić na: miejsca, gdzie coś się dzieje/działo (battlefield / pole walki), miejsca, gdzie coś się znajduje (icefield / duże rejony pokryte lodem) oraz na miejsca, skąd się coś wydobywa (oilfield / pola naftowe).

DODATEK
Byliście kiedyś na „field trip”? I czy w Waszej okolicy są „playing fields”? Co oznaczają te i podobne do nich słowa, znajdziecie tutaj.

 

Strefa Kujona:

copper [ˈkɒp.ə(r)], rzeczownik, znaczenie:
– miedź (metal, pierwiastek chemiczny)
– miedź – kolor
– (mowa potoczna) brytyjska moneta jedno- lub dwupensowa (mają one kolor brązowy i bardzo niską wartość); miedziaki, grosz
– (też: cop) (mowa potoczna) policjant, glina

field [wymowa: fiːld], rzeczownik, znaczenie:
– obszar ziemi na terenach wiejskich używany do uprawy roślin lub do trzymania zwierząt; pole uprawne, pole
– pole walki, pole bitwy
– boisko (miejsce przeznaczone do uprawiania sportu)
– wszyscy uczestnicy jakiegoś wyścigu sportowego lub uczestnicy wyścigu w biznesie (ludzie, firmy, produkty itd.); artykuł z prasy o sklepach, które wygrały w rankingu satysfakcji konsumenckiej, tutaj mamy rzeczownik „field” użyty w znaczeniu „wszystkie sklepy, jakie brały udział w tym rankingu”: Tiffany & Co. eclipsed the field with a score of 584 / Tiffany & Co przyćmiła uczestników z wynikiem 584; Ikea led the field with a score of at 596 / Ikea prowadziła (wśród) uczestników z wynikiem 596
– dziedzina badań/zainteresowań
– “w terenie” – czyli studiowanie lub pracowanie w terenie (praktyczna praca/nauka), a nie praca/nauka w bibliotece czy laboratorium
– -field (rzeczownik złożony) duży rejon, gdzie znajduje się dana rzecz (lub gdzie coś się wydobywa) np. oilfield / pole naftowe, coalfield / zagłębie węglowe, snowfield / duży obszar, który zawsze jest pokryty śniegiem, ice field / duże rejony pokryte lodem (szczególnie te blisko biegunów)
– -field (rzeczownik złożony) obszar używany do jakiegoś celu np. airfield / lotnisko [wojskowe, prywatne (lotnisko, które jest dostępne dla wszystkich i ma budynki dla obsługi i pasażerów nazwiemy – airport)], minefield / teren zaminowany

 

Materiały źródłowe:

 

Zdjęcie wykonał Julius Drost, a można je znaleźć na Unsplash.

O tym, jak gwiezdni zombie przedłużają swoje istnienie

Jestem w trakcie oglądania serialu Star Trek Voyager (gdyby to przetłumaczyć na polski, mielibyśmy: Gwiezdne Podróże Wędrownik) i nie mogę się otrząsnąć po odcinku z Vidiianami. Vidiianie byli niegdyś dumną rasą, która osiągnęła wysoki poziom technologiczny i kulturalny, ale od dwóch tysiącleci cierpi na śmiertelną chorobę, zwaną Phage (nazwę tę wzięto od bacteriophage / bakteriofag – wirus atakujący bakterie). Phage niszczy narządy wewnętrzne, skórę i DNA Vidiians, także wyglądają oni, jak chodzące zombie. Vidiianie, mimo wielkiego zaawansowania technologicznego, nie są w stanie zwalczyć tego schorzenia. Umieją tylko przedłużyć swoje istnienie. W jaki sposób to robią? Bardzo kontrowersyjny, a wskazówką niech tutaj będzie słowo „harvest”.

Co to jest ten „harvest”?

Harvest” przetłumaczmy na: plony, żniwa, płody rolne albo zbiory. Słowa te, podobnie, jak w języku polskim, mogą oznaczać: czas w roku, kiedy dokonuje się zbiorów albo czynność zbierania płodów rolnych albo po prostu same plony. „Harvest festiwal” przełożymy na „dożynki”, „harvest moon” na – księżyc żniwiarzy (pełnia księżyca najbliższa równonocy jesiennej), „combine harvester” (albo samo – combine) na – kombajn, a „harvest mouse” to ta sympatyczna myszka ze zdjęcia, którą można zauważyć w trakcie żniw (żeruje i buduje gniazda na polach zbóż). Po polsku nazwiemy ją badylarką.

„Harvest” nijak ma się do Vidiians, może spróbujmy z „to harvest”…

Czasownik „to harvest” oznacza: zbierać płody rolne; np. The British go nuts for coconut water. Around ten billion coconuts are now harvested for drinking every year, and the UK is now the third biggest market / Brytyjczycy oszaleli (na punkcie) wody kokosowej. Każdego roku około 10 miliardów orzechów kokosowych jest (obecnie) zbieranych (by wykorzystać je) na picie, a UK jest teraz trzecim największym rynkiem (zbytu).

Zbierać można nie tylko plony…

Pamiętacie jeszcze aferę z Cambridge Analitica – firmą, która pozyskała dane z 50 milionów kont Facebookowych, a następnie stworzyła profile psychologiczne owych użytkowników pod kątem ich sympatii wyborczych? (Tym użytkownikom potem wyświetlały się polityczne posty, które miały za zadanie przekonać ich do głosowania na Donalda Trumpa.) Otóż „harvest” to też: automatyczne zbierać olbrzymie ilości informacji dostępnych on-line. Czyli – Cambridge Analytica harvested data from millions of Facebook accounts / Cambridge Analytica zebrała dane z milionów kont na Facebooku.

Vidiianie jednak nie zbierali ani płodów rolnych, ani informacji

Sprawdźmy w skrypcie do ww. odcinka, o co tam dokładnie chodziło:

Vidiian: Yes, it attacked our people over two millennia ago. It consumes our bodies, destroys our genetic codes and cellular structures. / Tak, to (Phage) zaatakowało naszych ludzi ponad 2 tysiące lat temu. To (Phage) wyniszcza nasze ciała, niszczy nasze kody genetyczne i struktury komórkowe.

Kapitan Janeway: So you harvest the bodies of other beings to replace your own tissues as they’re consumed by this Phage? / Więc wy „harvest” ciała innych istot, żeby wymienić swoje tkanki, ponieważ one są wyniszczone przez Phage?

Trzecie znaczenie “to harvest” to: pobierać komórki do celów medycznych, pobierać organy do przeszczepu. Jak dalej wyjaśniają Vidiianie „We, we try to extract them from the dead / My, my staramy się uzyskiwać je (organy) od zmarłych”, “But sometimes, when the need is immediate, more aggressive actions are required / Ale czasem, kiedy potrzeba jest nagła, bardziej agresywne działania są konieczne.

Przedmiotem „takiego agresywnego działania” był jeden z członków załogi Voyagera – otóż nagle, bez żadnej zapowiedzi, stracił oba płuca! (Vidiianie mają urządzenia teleportujące narządy.)

No to teraz wiecie, co mnie w tym odcinku tak mocno przestraszyło.

 

Strefa Kujona:

harvest [wymowa: ˈhɑː.vɪst/, rzeczownik, znaczenie:
– czas w roku, kiedy zbiera się plony z pól; zbiory, żniwa
– czynność zbierania płodów rolnych; żniwa, plony
– płody rolne, plony, zbiory (czyli to, co zebraliśmy); np. wheat harvest / plon pszenicy

harvest, czasownik, znaczenie:
– zbierać płody rolne, zbierać plony; np. salmon harvesting / odłów łososia; potato harvesting / wykopki, grape harvesting / winobranie; mushroom harvesting / grzybobranie
– zbierać duże ilości informacji dostępnych on-line, szczególnie pobierać je automatycznie
– pobierać komórki do celów medycznych, pobierać organy do przeszczepu; np. Organ harvesting is a surgical procedure that removes organs or tissues for reuse, typically for organ transplantation / Pobór organów jest zabiegiem chirurgicznym, który usuwa organy i tkanki w celu ponownego użycia, zwykle dla transplantacji (organu)

 

Materiały źródłowe (słówka):

 

Zdjęcie wykonał Greg Newman, a można je znaleźć na Pixabay.

Fani Wiedźmina odetchnęli z ulgą

Wiemy już, że drugi sezon Wiedźmina będzie miał swoją premierę w grudniu tego roku i w roli głównej znowu zobaczymy brytyjskiego aktora – Henry’ego Cavilla. Ale jego udział w tym serialu w pewnym momencie wcale nie był taki pewny – otóż pojawiły się głosy, żeby usunąć go z obsady.

I to nawet nie Cavill nabroił…

Niedawno przypomniano sobie, że nowa dziewczyna aktora wystąpiła kiedyś w programie telewizyjnym w stroju charakterystycznym dla plemion Afryki Wschodniej. Była ona też pomalowana ochrą od szyi w dół. W czasach, kiedy kręcono te ujęcia, takie naśladowanie innych kultur nie wzbudzało kontrowersji, ale obecnie jest to uznawane za „cultural appropriation”. A „cultural appropriation” jest jedną z rzeczy, jakie domaga się karać cancel culture (w tym wypadku kara miała dotknąć też Cavilla, który najprawdopodobniej podziela poglądy swojej dziewczyny).

Appropriate – a gdzieś to już słyszałem/am!

Słowo „appropriate” z pewnością jest Wam znane; np. gdy wypełniacie ankiety, to natkniecie się tam na polecenie: Please tick the appropriate box / Proszę zaznacz właściwą opcję (dosłownie pudełko, pusty kwadrat). Natomiast gdy media podają informacje o przestępstwie, jakie dopiero co się zdarzyło, to często usłyszymy tam zapewnienie policji: appropriate action will be taken / podejmiemy odpowiednie kroki (dosłownie: odpowiednie działanie zostanie podjęte), by np. złapać złodzieja, czy ująć wandala. „Appropriate” jest również wyrazem używanym w kontekście odpowiedniego (do okazji) ubrania, czy zachowania; np. Royals have to look smart and appropriate, even when they’re attending informal events / Członkowie rodziny królewskiej powinni wyglądać elegancko i stosownie, nawet gdy biorą udział w nieformalnych wydarzeniach. Ale wiecie – Rojalsi to też ludzie i podobno: Prince Philip used to 'flirt’ with the Queen and make her giggle with 'inappropriate’ jokes at formal events / Książę Filip miał zwyczaj “flirtować” z Królową i sprawiać, że się śmiała z nieprzyzwoitych żartów w trakcie formalnych uroczystości (zazwyczaj „inappropriate” tłumaczymy na: nieodpowiedni, niewłaściwy, niestosowny, no ale bądźmy szczerzy, żeby rozśmieszyć Królową, to raczej trzeba użyć żartów większego kalibru).

Czym w końcu jest to „cultural appropriation”?

Appropriate” może też być czasownikiem i wówczas oznacza: wziąć, przejąć coś (np. czyjeś pomysły) dla swojego własnego użytku, szczególnie, gdy robi się to nielegalnie lub bez uzyskania pozwolenia; przywłaszczyć, kraść, zawłaszczyć. (Zwróćmy uwagę, że nasze „właściwy” i „przywłaszczyć” wydają się też być spokrewnione.) I to znaczenie dzieli rzeczownik „appropriation”, czyli: przywłaszczenie, zawłaszczenie. A „cultural appropriation” to przywłaszczenie tradycji, zwyczajów, ubioru itd. kultury, z jakiej się nie wywodzimy, do jakiej nie należymy. Na Zachodzie jest to odbierane jako kontrowersyjne, jeśli dokonuje tego osoba należąca do kultury silniejszej, dominującej. Uważa się, że jest to pewien rodzaj kolonializmu, eksploatacji słabszych. Takie naśladowanie zwyczajów mniejszości jest traktowane jako przejaw braku wrażliwości i karane przez cancel culture – usuwaniem delikwenta z życia publicznego. I to właśnie usiłowano zrobić z Cavillem.

 

Strefa Kujona:

appropriate [wymowa: əˈprəʊpriət], przymiotnik, znaczenie:
– odpowiedni, stosowny, właściwy (dla danej okoliczności, sytuacji, zadania)

inappropriate [wymowa: ˌɪnəˈprəʊpriət], przymiotnik, znaczenie:
– nieodpowiedni, niewłaściwy, niestosowny

appropriately [wymowa: əˈprəʊpriətli], przysłówek, znaczenie:
– właściwie, stosownie, odpowiednio

appropriateness [wymowa: əˈprəʊpriətnəs], rzeczownik, znaczenie:
– stosowność

A teraz mamy zmianę znaczenia
appropriate [wymowa: əˈprəʊprieɪt], czasownik, znaczenie:
– (język oficjalny) wziąć, przejąć coś (np. czyjeś pomysły) dla swojego własnego użytku, szczególnie, gdy robi się to nielegalnie lub bez uzyskania pozwolenia
– (język oficjalny) przeznaczyć (np. pieniądze) na konkretny cel
– (zwykle pejoratywnie) zapożyczyć coś z jakiejś kultury/tradycji i używać tego, jako część własnego dziedzictwa (zwłaszcza w sytuacji, gdy zapożyczamy od kultur, które były podbijane w okresie kolonialnym)

appropriation [wymowa: əˌprəʊpriˈeɪʃn], rzeczownik, znaczenie:
– (język oficjalny) przywłaszczenie, zawłaszczenie
– (język oficjalny) przyznanie, przeznaczenie pieniędzy (funduszy) na określony cel
– (język oficjalny) suma (kwota) pieniędzy przeznaczona na określony cel (szczególnie przez rząd lub firmę)
– (zwykle pejoratywnie) działanie polegające na wzięciu np. idei, zwyczajów, stylu (ubierania się, czesania się) z grupy lub kultury, do której się nie należy i użycie tego do swoich celów (np. w ramach mody)

cultural appropriation [wymowa: ˌkʌl.tʃər.əl əˌprəʊ.priˈeɪ.ʃən], rzeczownik, znaczenie:
– (pejoratywnie) zapożyczenie, użycie czegoś z kultury, do jakiej się nie należy (jakiej się nie reprezentuje), szczególnie jeśli tej kultury się nie rozumie, nie szanuje, nie ceni

 

Materiały źródłowe (słówka):

 

Zdjęcie pochodzi ze strony Netflixa.