Prince William – the heir

Skoro książę Harry, jak mówi tytuł jego autobiografii, jest the spare // drugim dzieckiem/”zapasowym”, to książę William jest the heir // sukcesorem/pierwszym dzieckiem.

„Heir” jest rzadko używanym słowem, ale fani pewnych typów literatury mogli już się z nim zetknąć…

Główny bohater „Władcy Pierścieni” Frodo jest „the heir of Bilbo, the Ring-finder / następcą Bilba, znalazcy Pierścienia”. Natomiast w „Harrym Potterze i Komnacie Tajemnic” jest mowa o dziedzicu domu Slytherin (= the heir of Slytherin), który jako jedyny może otworzyć wyżej wspomnianą komnatę i wypuścić z niej Bazyliszka.

“Heir” w codziennej rozmowie raczej nam się nie przyda, bardziej przydatne będą słowa z nim spokrewnione: heritage, heredity i hereditary.

Światowe dziedzictwo

There are 17 UNESCO World Heritage Sites in Poland, 15 of which are cultural, and two are natural sites. The first two sites inscribed on the World Heritage List were Wieliczka Salt Mine and Historic Centre of Kraków / Jest 17 miejsc w Polsce (wpisanych) na listę światowego dziedzictwa (organizacji) UNESCO (= United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization / Organizacja Narodów Zjednoczonych do spraw Edukacji, Nauki i Kultury), 15 z nich są obiektami kulturowymi, a dwa – obiektami przyrodniczymi. Pierwszymi dwoma miejscami wpisanymi na listę światowego dziedzictwa była Kopalnia Soli w Wieliczce i Stare Miasto w Krakowie.

Heritage” przetłumaczymy na: dziedzictwo i pochodzenie (np. I am of Polish heritage / Mam polskie pochodzenie).

Dziedziczność i dziedziczne

Heredity was for a long time one of the most puzzling and mysterious phenomena of nature. This was so because the sex cells, which form the bridge across which heredity must pass between the generations, are usually invisible to the naked eye. Only after the invention of the microscope early in the 17th century and the subsequent discovery of the sex cells could the essentials of heredity be grasped / Dziedziczność była przez długi czas jedną z najbardziej zagadkowych i tajemniczych zjawisk w naturze. Było tak dlatego, że komórki płciowe [komórki jajowe i plemniki], które tworzą „most”, przez który dziedziczność musi przejść pomiędzy pokoleniami, są zwykle niewidoczne dla (gołego) oka. Dopiero po wynalezieniu mikroskopu na początku XVII wieku i późniejszym odkryciu komórek płciowych podstawy dziedziczenia mogły zostać pojęte.

Od „heredity / dziedziczność” pochodzi przymiotnik „hereditary / dziedziczne” (np. hereditary diseases / choroby dziedziczne).

Zaręczynowy pierścionek księżnej Diany

Ów pierścionek z szafirem dostał w posiadanie książę William (the heir / najstarsze dziecko), a nosi go oczywiście jego żona – księżna Kate. Taka cenna rzecz, która jest przekazywana z pokolenia na pokolenie, to po polsku pamiątka rodowa, a po angielsku – heirloom.

 

Strefa Kujona:


heir [wymowa: eə(r)], rzeczownik, znaczenie:
– sukcesor, następca, dziedzic, spadkobierca (osoba, która dziedziczy posiadłość, fortunę lub tytuł); np. King Charles III is the sovereign; his heir apparent is his elder son, William, Prince of Wales. William’s eldest child, Prince George, is second in line, followed by George’s younger sister, Princess Charlotte, before her younger brother, Prince Louis / Król Karol III jest monarchą; jego prawowitym następcą jest najstarszy syn William, książę Walii. Williama najstarsze dziecko – książę Jerzy jest drugi w linii do tronu, następnie Jerzego młodsza siostra – księżniczka Karolina, (która jest) przed jej młodszym bratem – księciem Ludwikiem.
– osoba, która kontynuuje działalność lub tradycję zaczętą przez kogoś innego; następca, spadkobierca; np. the president’s political heirs / polityczni spadkobiercy prezydenta

heiress [wymowa: eəˈres], rzeczownik, znaczenie:
– dziedziczka, spadkobierczyni, następczyni tronu

heritage [wymowa: ˈherɪtɪdʒ], rzeczownik, znaczenie:
– dziedzictwo, spuścizna (historia, obyczaje, zabytki, sztuka, które tworzą tożsamość jakiegoś państwa lub grupy społecznej); np. The Ambassador of the Republic of Poland in London Arkady Rzegocki said: “I would like to warmly invite everyone to join us in the Polish Heritage Days celebrations which for the third time will take place across the whole of the United Kingdom around the 3rd of May Constitution Day. Let’s share our culture and heritage with our neighbours, let’s challenge stereotypes, let’s showcase our openness, tolerance, and engagement in the life of local communities in the United Kingdom / Ambasador Rzeczpospolitej Polskiej w Londynie Arkady Rzegocki powiedział: „Chciałbym ciepło zaprosić każdego, by dołączył do nas w obchodach Dni Polskiego Dziedzictwa, które po raz trzeci odbędą się na terenie całego Zjednoczonego Królestwa około Trzeciego Maja (Dzień Konstytucji Majowej). Dzielmy się naszą kulturą i dziedzictwem z naszymi sąsiadami, kwestionujmy stereotypy, pokażmy naszą otwartość, tolerancję i zaangażowanie w życie lokalnych społeczności w Wielkiej Brytanii”
– pochodzenie (narodowe, etniczne, religijne itp.); np. Waldemar Januszczak, a BBC presenter and an art critic, is of Polish heritage / Waldemar Januszczak prezenter BBC i krytyk sztuki jest polskiego pochodzenia (jeśli ktoś nie zna tego pana, to tutaj jest link do filmiku na YouTube (po angielsku), gdzie pan Januszczak opowiada z brytyjskim poczuciem humoru i polską fantazją o ruchu w sztuce zwanym Młoda Polska

heredity [wymowa: həˈredəti], rzeczownik, znaczenie:
– dziedziczność (biologiczny proces przekazywania cech fizycznych i cech charakteru z rodziców na dzieci)

hereditary [wymowa: hɪˈred.ɪ.tər.i], przymiotnik, znaczenie:
– dziedziczny (o cechach, chorobach, tytułach szlacheckich, pozycjach w społeczności); np. a hereditary disease / choroba dziedziczna; Most monarchies are hereditary / Większość monarchii jest dziedzicznych

heirloom [wymowa: ˈeəluːm], rzeczownik, znaczenie:
– pamiątka rodowa (cenny obiekt, jaki należy do rodziny od wielu lat)

 

Materiały źródłowe:

słówka

inne

 

Zdjęcie przedstawia replikę pierścionka zaręczynowego księżnej Diany (matki książąt Williama i Harry’ego), który dziś należy do księżnej Kate. Fotografia pochodzi z Wikipedii.

Season to taste – Sezon do smakowania?

Kogo nazwiemy „seasonal worker”, a kogo – „seasoned worker”? Czy „season to taste” oznacza: sezon do smakowania? No i jak zrobić samemu „seasoned wood”?

Seasonal, seasonally – czyli potomkowie słowa „season

Z poprzedniego wpisu wiecie, że rzeczownik „season” tłumaczymy na: sezon, pora, okres. Dlatego pochodzący od niego przymiotnik „seasonal” oraz przysłówek „seasonally” przełożymy odpowiednio na: sezonowy i sezonowo. No i teraz jasne jest, że „seasonal worker” to – pracownik sezonowy.

Season to taste – Sezon do smakowania?

Czasownik “to season” ma niewiele wspólnego z rzeczownikiem „season”. „To season” przetłumaczymy na: doprawić (do smaku). W przepisach kulinarnych znajdziecie frazę „season to taste / dopraw do smaku”. A jeśli nie zamierzacie gotować, tylko będziecie kupować gotowca w sklepie, to przyda się Wam znajomość tych trzech przymiotników: „seasoned / przyprawiony”, „unseasoned” – „bez przypraw” i „well-seasoned” – „dobrze przyprawiony”.

Seasoned worker – przyprawiony pracownik?!

Słownik etymologiczny wskazuje, że rzeczownik „season” oznacza „pora, sezon”, czyli „właściwy czas na coś”. Stąd mamy np. strawberry season / okres truskawkowy – wiadomo – w czerwcu są one najsłodsze. Dlatego, gdy jakąś potrawę „doprawiamy / season”, to czynimy ją lepszą do spożycia, niejako ona „dojrzewa” (tak, jak te truskawki).

Idąc dalej tą logiką „seasoned worker” to ktoś, kto jest doświadczonym pracownikiem (= experienced worker) i nie trzeba go przyuczać do zawodu. Jest „od razu zdatny do pracy”, zaprawiony w swoim fachu.

Seasoned wood – może już wiecie?

Seasoned wood” to wysuszone drewno, czyli już gotowe, zdatne do użycia. Drugie znaczenie czasownika „to season” to: suszyć drewno, sezonować; np. many people season their firewood themselves / wielu ludzi suszy samemu drewno opałowe.

 

Strefa Kujona:

seasonal [wymowa: ˈsiːzənl], przymiotnik, znaczenie:
– sezonowy (zdarzający się lub potrzebny podczas określonego okresu; zmienny w związku z porami roku) np. seasonal worker / pracownik sezonowy; seasonal vegetables / warzywa sezonowe
– bożonarodzeniowy; np. seasonal decorations / bożonarodzeniowe dekoracje

seasonally [wymowa: ˈsiː.zən.əl.i], przysłówek, znaczenie:
– sezonowo; np. bird migrations occur seasonally / migracje ptaków występują sezonowo

season [wymowa: ˈsiː.zən], czasownik, znaczenie:
– przyprawiać, doprawiać (do smaku); w przepisach kulinarnych bardzo często występuje polecenie „season to taste / dopraw do smaku”
– suszyć drewno, sezonować

O rzeczowniku „season” pisałam tutaj

seasoned [wymowa: ˈsiːznd], przymiotnik, znaczenie:
– przyprawione (o żywności)
– doświadczony (o osobie)
– wysuszone (o drewnie)

 

Materiały źródłowe (słówka):

Co oznacza „Season’s Greetings”? – Życzenia sezonu?

Czy chodząc po sklepach natknęliście się kiedykolwiek na napis: Season’s Greetings? A może dostaliście kartkę świąteczną z takim właśnie napisem? O co z tym „season” chodzi?

Season – pora, sezon; proste!

Pierwsze tłumaczenie słowa „season”, jakie napotkamy w słownikach, to: pora roku. Dlatego „Cztery pory roku” Vivaldiego to po angielsku – The Four Seasons. „Season” przetłumaczymy też na: sezon, pora, okres; np. football season / sezon piłkarski, growing season / okres wegetycyjny, strawberry season // pora/sezon truskawkowy, festive season / okres Bożego Narodzenia i Nowego Roku.

Co oznacza „Season’s Greetings”?

W okresie świątecznym na przystankach autobusowych lub w sklepach można natknąć się na napis „Season’s Greetings”. „Season’s Greetings” przetłumaczymy na: pozdrowienia/życzenia na czas końca grudnia i początek nowego roku. Społeczeństwa zachodnie są wielokulturowe i jeśli daje się kartkę osobie należącej do innej religii, niż chrześcijańska, to „Season’s Greetings” będzie odpowiednim wpisem.

Cheap holidays out of season

Być może ktoś z Was ma zwyczaj brania urlopu w nietypowym okresie – np. w zimie. Wprawdzie wtedy rejony turystyczne nie mają tak pięknej pogody, jak w lato, ale za to można wówczas sporo zaoszczędzić. Bo „out of season / poza sezonem urlopowym” jest spora szansa np. na tańszy hotel. Ale nie ma co się łamać, jak ktoś nie dostał wolnego. W końcu niektóre biura oferują też „cheap holidays in season / tanie wakacje w sezonie urlopowym”.

Season: Sezon w modzie

Niektórzy chcą rok zacząć od zagranicznego urlopu, a inni postanawiają od Nowego Roku bardziej zadbać o siebie. W końcu zmiana wyglądu zawsze poprawia humor. Dlatego wypadałoby przejrzeć szafę i zastanowić się, co „is in season / jest modne”, a co – „is out of season / jest niemodne”.

The Witcher: Season 2

Fani seriali skojarzą „season” z grupą odcinków wyprodukowanych i wyświetlanych w określonym czasie, czyli z „sezonem„. W połowie grudnia Netflix udostępnił drugi sezon “Wiedźmina”. Have you seen the second season of “The Witcher”? // Czy już widzieliście drugi sezon “Wiedźmina”? (Bo ja jeszcze nie.)

Co ciekawe takie znaczenie „season” należy do amerykańskiego angielskiego. W brytyjskim angielskim „season” rozumiemy jako: okres, kiedy transmituje się bądź wykonuje jakiś zestaw programów, przedstawień lub koncertów (np. „autumn season on TV” to: jesienna ramówka w telewizji).

My cat/dog comes into season

Jeśli usłyszycie od kogoś, że jego kocica lub suka “is in season” lub „comes into season”, to będzie to oznaczać, że jest lub wchodzi w ruję.

Jak będzie „sezon ogórkowy” po angielsku?

Szukając znaczeń słowa „season” natknęłam się na określenie „silly season”. „Silly season” słowniki tłumaczą na: okres czasu, kiedy niewiele dzieje się w polityce i kiedy prasa zapełnia strony gazet mało istotnymi historiami. No czyż nie jest to „sezon ogórkowy” po polsku?!

 

Strefa Kujona:

season [wymowa: ˈsiːzən], rzeczownik, znaczenie:
– pora roku
– sezon, pora, okres (okres czasu w ciągu roku, kiedy coś zwykle się dzieje); np. football season / sezon piłkarski, hunting season / sezon łowiecki, breeding season / sezon rozrodczy, growing season / okres wegetycyjny, festive season / okres Bożego Narodzenia i Nowego Roku
– okres urlopowy, wakacyjny; high/peak season – szczyt sezonu urlopowego, low/off season – poza szczytem urlopowym, out of season – poza sezonem urlopowym
– sezon w modzie (okres czasu w ciągu roku, kiedy jakiś styl ubierania, czesania się itp. jest modny i popularny); to be in season – być modne/na czasie, to be out of season – być niemodne/nie na czasie
– ramówka (np. autumn season on TV / jesienna ramówka w telewizji), repertuar, program (w teatrze, operze), też: zbiór odcinków serialu itp., które są pokazywane w jakimś okresie czasu, np. The Witcher: Season two will premiere on December 17 / Wiedźmin: sezon drugi będzie miał premierę 17go grudnia
– “ruja” w określeniach: “be in season” i “come into season”

 

Materiały źródłowe (słówka):

 

Zdjęcie pochodzi z facebookowego profilu Arts – British Council.

Heaven, haven, heather i heathen

Słowo „heaven” jest Wam z pewnością znane – choćby jako tytuł bardzo znanej piosenki Bryana Adamsa. W utworze „Heaven” mamy taki refren: Baby you’re all that I want, when you’re lyin’ here in my arms. I’m findin’ it hard to believe. We’re in heaven. / Kochanie, jesteś wszystkim czego chcę, kiedy leżysz tutaj w moich ramionach. Ciężko mi w to uwierzyć. Jesteśmy w niebie.Heaven” oznacza „niebo” (w sensie religijnym) oraz „wspaniałe miejsce, raj” – no wiecie przecież, o jakim uczuciu śpiewa Bryan.

Heaven – super i rewelacja, haven – tylko dobrze

Bardzo podobne do „heaven” jest „haven”. Spotkałam się z tym, że wiele osób nie zauważa braku literki „e” i sądzi, że „haven” to też jest „niebo”. Tak nie jest, otóż „haven” oznacza: schronienie, bezpieczne miejsce, ostoję. Stąd mamy określenie: safe haven / bezpieczne schronienie (np. My house is my safe haven / Mój dom jest miejscem, gdzie się czuję bezpiecznie). W „haven” czujemy się bezpiecznie i dobrze, ale rewelacja to dopiera nas czeka w „heaven”.

Na wschodnim wybrzeżu Szkocji jest piękne miasteczko Stonehaven, obok którego znajduje się malowniczo położony zamek Dunnottar. Stonehaven ma mały port, który od północy i południa otaczają wysokie klify. Być może właśnie stąd wzięła się nazwa tego miejsca: stone / kamień i haven / mały port.

Wrzos Locklear

Jeśli o Szkocji mowa, to znana jest ona m.in. z rozległych wrzosowisk. „Wrzos” przetłumaczymy na – heather. Heather to także imię żeńskie, może kojarzycie aktorkę z serialu „Dynastia” – Heather Locklear (w swoim czasie była bardzo znana)?

Pokonał Nessie i nawrócił heathens

Zanim święty Kolumba (saint Columba) przyniósł chrześcijaństwo na tereny, które obecnie nazwiemy Szkocją, to żyli na niej heathens / poganie (używa się też słowa pagans). Kolumba był mnichem i rezydował na wyspie Iona (Hebrydy Wewnętrzne – jest to grupa wysp znajdujących się na zachodzie Szkocji). Tamte rejony były już schrystianizowane, więc należało też nawrócić pozostałe ludy – np. Piktów żyjących na północy.

W VI w. drogi były kiepskie lub nie było ich wcale, dlatego Kolumba wraz z innymi mnichami przeprawiał się drogą wodną – m.in. płynął przez jezioro Loch Ness (loch – jezioro po szkocku). Tam natknął się na potwora, którego przepędził do głębin, bo nękał on okoliczne ludy. Podobno Nessie tak się wtedy wystraszył, że wciąż boi się wychodzić na ląd.

Cuda, jakich dokonywał Kolumba, przekonały miejscowych, by nawrócić się na nową wiarę.

 

Strefa Kujona:

heaven [wymowa: ˈhevn], rzeczownik, znaczenie:
– niebo (w sensie religijnym)
– (mowa potoczna) niebo w sensie – bardzo dobre miejsce lub sytuacja (raj)
– the heavens – niebo – niebiosa, sklepienie niebieskie

haven [wymowa: ˈheɪ.vən], rzeczownik, znaczenie:
– schronienie, bezpieczne miejsce, ostoja; np. The river banks are a haven for wildlife / Brzegi rzeki są ostoją dla dzikiej przyrody; mamy też określenie: tax haven / raj podatkowy (!) [czyli mamy tutaj w rzeczywistości „schronienie od podatku”, ale na polski przetłumaczono „tax haven” na „raj podatkowy” – raj dla tych, którzy nie chcą płacić podatków]
– mały port

heather [wymowa: ˈheð.ə(r)], rzeczownik, znaczenie:
-wrzos

heathen [wymowa: ˈhiː.ðən], rzeczownik, znaczenie:
– (staromodnie, pejoratywnie, obraźliwie) poganin, barbarzyńca (ktoś, kto jeszcze się nie nawrócił na nową, obowiązującą religię)
– (humorystycznie) barbarzyńca (ktoś, kto ma braki w edukacji) lub ktoś, kto jeszcze o czymś nie słyszał, nie przyjął czegoś do wiadomości (nie wierzy w coś)

pagan [wymowa: ˈpeɪ.ɡən], rzeczownik, znaczenie:
– poganin (ktoś, kto wierzy w wielu bogów; czyli tacy ludzie, jakich dawno temu nawracali misjonarze)
– (humorystycznie) ktoś, kto nie ma przekonań/wierzeń religijnych
– poganin (przedstawiciel współczesnego poganizmu – np. ktoś, kto wierzy w naturę)

 

Materiały źródłowe:

(słówka)

(inne)

 

Zdjęcie przedstawia zamek Dunnottar. Wykonał je Connor Mollison, a pozostałe prace fotografa można je znaleźć na Unsplash.