Are you decent?

Jedną z rzeczy, jaka mnie zaskoczyła w Wielkiej Brytanii, to to, że Brytyjczycy po skończeniu zmiany nie zmieniają ubrań. Ja jednak nie umiałam się przyzwyczaić do chodzenia po mieście w ubraniu roboczym i zawsze się przebierałam. Z racji, że na koniec zmiany łazienki były oblegane, to potajemnie wykorzystywałam pokój konferencyjny jako moją prywatną przebieralnię.

Dłuższy czas trwała ta niezwykle wygodna sytuacja, aż któregoś razu usłyszałam, jak ktoś szarpnął za klamkę, a potem zdziwił się, że pokój był zamknięty. Po głosie rozpoznałam, że to szef i odkrzyknęłam, że ja zaraz ten pokój otworzę, tylko się skończę przebierać.

Kilka dni później w tym pokoju było organizowane spotkanie z klientami. Ja, po skończeniu narady, zaczęłam metodycznie zbierać naczynia i zanosić je do kuchni. W którymś momencie, kiedy ustawiałam kolejny stos talerzy, usłyszałam pukanie w futrynę. Zagaiłam więc:
– Yes? / Tak?
A w odpowiedzi usłyszałam głos szefa:
– Anna, are you decent?
Powiem Wam, że to pytanie naprawdę zbiło mnie z tropu…

Decent people

This is the grand illusion: that „decent people” will make all the difference. We know that in corrupt systems, decent people end up with two options: conform or be crushed. / To jest wielka iluzja: że „porządni ludzie” wszystko zmienią. Wiemy, że w skorumpowanych układach przyzwoita osoba kończy z dwiema opcjami: dostosować się albo być zgniecioną.

Decent pay

Pierwsze znaczenie „decent” odnosi się do ludzi, ale tym przymiotnikiem możemy też opisać rzeczy; np. decent pay / godna wypłata, decent job / solidna praca, decent meal / konkretny posiłek.

Decent dress

Ostatnie – trzecie tłumaczenie tego słowa to: akceptowalny, odpowiedni, stosowny, właściwy, zgodny z obowiązującymi standardami, normami. Przykład: That dress isn’t decent / Ta sukienka nie jest stosowna (do okazji).

Jak widzimy wszystko, co określa się przymiotnikiem „decent” jest po prostu „takie, jakim być powinno”.

Co oznacza pytanie: Are you decent?

Przyznajcie się, czy ktoś Wam kiedyś zadał to właśnie pytanie? Ja je na początku zrozumiałam jako: Czy jesteś przyzwoita? W sensie – czy znowu nie siedzisz goła w tym pokoju?

Jednak przymiotnik „decent” ma jeszcze jedno tłumaczenie, którego ja wtedy nie znałam. A jest to – wystarczająco ubrany (żeby wyjść do ludzi).

Także „Are you decent?” oznacza (potocznie i humorystycznie): Czy jesteś ubrana?

DODATEK
Co oznacza „indecent exposure”, a co – indecent assault? Odpowiedź znajdziesz tutaj.

 

Strefa Kujona:

indecent [wymowa: ɪnˈdiː.sənt], przymiotnik, znaczenie:
– (negatywnie) nieprzyzwoity, niemoralny, obsceniczny, nieobyczajny (bo zbyt mocno nawiązuje do sfery seksualnej); np. indecent joke / nieprzyzwoity żart
– (negatywnie) niestosowny, nieodpowiedni, niewłaściwy (do sytuacji), skandaliczny, nie do zaakceptowania (w danej sytuacji); They left the funeral with almost indecent haste / Wyszli z (uroczystości) pogrzebu w prawie skandalicznym pośpiechu (= bez szacunku dla zmarłego i jego rodziny)

indecent exposure [wymowa: ɪnˌdiːsnt ɪkˈspəʊʒə(r)], rzeczownik, znaczenie:
– obnażanie się w miejscu publicznym

indecent assault [wymowa: ɪnˌdiːsnt əˈsɔːlt], rzeczownik, znaczenie:
– czyn lubieżny, seksualny atak na kogoś (ale nie nazwiemy tak gwałtu; gwałt to: rape)

decent [wymowa: ˈdiːsnt], przymiotnik, znaczenie:
– (o ludziach lub o zachowaniu) uczciwy, porządny, uprzejmy
– wystarczający, konkretny, godziwy, godny (poziom, ilość, jakość czegoś); np. decent meal / sycący posiłek, decent job / porządna praca (uczciwa, legalna, dająca konkretny zarobek), decent pay / godna płaca
– akceptowalny (w danej sytuacji), odpowiedni, stosowny, właściwy
– (potocznie, humorystycznie) wystarczająco ubrany, żeby wyjść „do ludzi”

 

Materiały źródłowe (słówka):

Zdjęcie wykonał Pexels.

Pacyfism, pacyfist i pacifier

Ostatnie wydarzenia na świecie sprawiają, że przychodzą mi do głowy słowa mniej lub bardziej związane z wojną.

Pacyfism, pacifist i pacification – prawdziwi przyjaciele słownikowi

W języku angielskim mamy sporo prawdziwych przyjaciół słownikowych. Jednym z nich jest wyraz „pacyfism” – czyli – pacyfizm – pogląd głoszący konieczność zaprzestania i niewszczynania wojen lub ruch społeczno-polityczny działający na rzecz utrzymania pokoju, potępiający wszystkie wojny bez względu na ich przyczyny i charakter. Przyjaciółmi są też „pacyfist”, czyli – pacyfista – zwolennik pacyfizmu oraz „pacification” – pacyfikacja, czyli tłumienie buntu, powstania, strajku itp., zwykle przy użyciu siły zbrojnej.

„To pacyfy” – czasownik, który potrafi zaskoczyć

Do tej rodziny wyrazów należy również czasownik „to pacyfy” – pacyfikować – tłumić strajk, zamieszki itp. My, Polacy, jesteśmy przyzwyczajeni, że wszystkie te ww. wyrazy są używane w jakimś kontekście politycznym. I tak też jest z pierwszymi trzema ich angielskimi odnośnikami. Natomiast „to pacyfy” może Was zadziwić – bo znajdziecie go także w zupełnie nieoczekiwanych miejscach.

In Indonesia , the mountains’s eruptions are seen as a sign of anger from the gods. Gunung Bromo, on Java, has an annual festival when offerings are thrown into the crater in an attempt to pacify the gods. / W Indonezji wybuchy w górach są widziane jako znak gniewu bogów. [Wulkan] Gunung Bromo na wyspie Jawa ma coroczną uroczystość, kiedy dary są wrzucane do krateru w celu udobruchania bogów.

Czyli w tym drugim znaczeniu „to pacyfy” również mamy „tłumić jakiś bunt”, ale drogą bardziej ugodową (i oczywiście o „użyciu siły zbrojnej” mowy nie ma). Także drugie tłumaczenie tego czasownika to: uspokajać (kogoś), łagodzić czyjąś złość/rozdrażnienie.

Małe dzieci często bywają rozdrażnione i marudne. Stąd ten wyraz jest często używany w tekstach poświęconych rodzicielstwu:

Tablets and phones have replaced the TV as a way of pacifying children and keeping them entertained // Tablety i telefony zastąpiły telewizję jako sposób uciszania/uspokajania dzieci i zapewniania im rozrywki.

Kim jest pacyfier?

W języku angielskim panuje zasada, że gdy dodamy do bezokolicznika końcówkę „er”, to otrzymamy wykonawcę czynności, o której mówi czasownik (np. to teach / uczyć i dlatego „teach+er” – „teacher” to – nauczyciel; jest cała masa tych słów: worker / pracownik, singer / piosenkarz, killer / morderca).

Z tym „pacifier” to ja Was jednak podpuściłam. „Pacyfier” to NIE jest ktoś, kto zaprowadza spokój, tylko – coś, rzecz, która uspokaja zdenerwowaną/rozżaloną osobę.

„Pacifiers”, to potwierdzi każdy rodzic, są niezbędne, jeśli mamy do czynienia z małymi dziećmi:

Look around on your next plane trip. The iPad is the new pacifier for babies and toddlers / Rozejrzyj się, jak będziesz następnym razem podróżować samolotem. iPad jest nowym uspokajaczem dla niemowlaków i małych dzieci.
Ten cytat wzięłam z brytyjskiej gazety „The Guardian”, ale tutaj „pacifier” można spokojnie zrozumieć też, jako – smoczek (a jest to amerykański angielski, w UK mówi się na smoczka dummy). Także Amerykanie dając nazwę na smoczek skupiali się na jego funkcji, a Anglicy – na tym, że jest imitacją, zamiennikiem (sutka).

„Pacific” z dużej i małej litery

Rzeczownik „the Pacific” oznacza oczywiście: Pacifik/Ocean Spokojny (przed nazwami oceanów dajemy „the”). Ten wyraz może też występować jako przymiotnik. Czyli „Pacific” przetłumaczymy na – pacyficzny. Natomiast „pacifik” z małej litery, to – pokojowy. Jest to słowo rzadko używane, ale ponieważ łatwo jest zapamiętać jego znaczenie, to ja je tutaj umieściłam. Jeśli kiedyś je napotkacie (najprawdopodobniej w jakiejś książce), to od razu będziecie wiedzieli, co ono oznacza.

 

Strefa Kujona:

pacifism [wymowa: ˈpæsɪfɪzəm], rzeczownik, znaczenie:
– przekonanie, że wojna i przemoc są zawsze złe, pacyfizm („Słownik języka polskiego PWN” podaje tutaj wyczerpującą definicję pacyfizmu: pogląd głoszący konieczność zaprzestania i niewszczynania wojen; ruch społeczno-polityczny działający na rzecz utrzymania pokoju, potępiający wszystkie wojny bez względu na ich przyczyny i charakter)

pacifist [wymowa: ˈpæsɪfɪst], rzeczownik, znaczenie:
– osoba, które uważa, że wojna i przemoc są zawsze moralnie złe i która odmawia brania udziału w wojnie; pacyfista

pacification [wymowa: ˌpæsɪfɪˈkeɪʃn], rzeczownik, znaczenie:
– pacyfikacja, tłumienie buntu, powstania itp. zwykle przy użyciu siły zbrojnej:
– uspokajanie/wyciszanie kogoś, kto jest zły lub niezadowolny/nieszczęśliwy/rozczarowany np. the pacification of public opinion / uspokajanie opinii publicznej

pacify [wymowa: ˈpæsɪfaɪ], czasownik, znaczenie:
– zaprowadzać pokój, tłumić/pacyfikować (np. zamieszki)
– uspokajać (kogoś), łagodzić czyjąś złość/rozdrażnienie; np. to pacify the public / uspokoić opinię publiczną

pacifier [wymowa: ˈpæs.ɪ.faɪ.ə(r)], rzeczownik, znaczenie:
– rzecz, która uspokaja zdenerwowaną/rozżaloną itp. osobę
– (amerykański angielski) smoczek (w brytyjskim angielskim mówimy – dummy)

the Pacific (the Pacific Ocean) – Ocean Spokojny, Pacyfik

Pacific, przymiotnik, znaczenie:
– należący lub odnoszący się do Pacyfiku; pacificzny

pacific [wymowa: pəˈsɪf.ɪk], przymiotnik, znaczenie:
– pokojowy lub pomagający osiągnąć pokój

 

Materiały źródłowe:

słówka

inne

 

Zdjęcie wykonał Jeremy Bezanger, a pozostałe prace fotografa można znaleźć na Unsplash.

Season to taste – Sezon do smakowania?

Kogo nazwiemy „seasonal worker”, a kogo – „seasoned worker”? Czy „season to taste” oznacza: sezon do smakowania? No i jak zrobić samemu „seasoned wood”?

Seasonal, seasonally – czyli potomkowie słowa „season

Z poprzedniego wpisu wiecie, że rzeczownik „season” tłumaczymy na: sezon, pora, okres. Dlatego pochodzący od niego przymiotnik „seasonal” oraz przysłówek „seasonally” przełożymy odpowiednio na: sezonowy i sezonowo. No i teraz jasne jest, że „seasonal worker” to – pracownik sezonowy.

Season to taste – Sezon do smakowania?

Czasownik “to season” ma niewiele wspólnego z rzeczownikiem „season”. „To season” przetłumaczymy na: doprawić (do smaku). W przepisach kulinarnych znajdziecie frazę „season to taste / dopraw do smaku”. A jeśli nie zamierzacie gotować, tylko będziecie kupować gotowca w sklepie, to przyda się Wam znajomość tych trzech przymiotników: „seasoned / przyprawiony”, „unseasoned” – „bez przypraw” i „well-seasoned” – „dobrze przyprawiony”.

Seasoned worker – przyprawiony pracownik?!

Słownik etymologiczny wskazuje, że rzeczownik „season” oznacza „pora, sezon”, czyli „właściwy czas na coś”. Stąd mamy np. strawberry season / okres truskawkowy – wiadomo – w czerwcu są one najsłodsze. Dlatego, gdy jakąś potrawę „doprawiamy / season”, to czynimy ją lepszą do spożycia, niejako ona „dojrzewa” (tak, jak te truskawki).

Idąc dalej tą logiką „seasoned worker” to ktoś, kto jest doświadczonym pracownikiem (= experienced worker) i nie trzeba go przyuczać do zawodu. Jest „od razu zdatny do pracy”, zaprawiony w swoim fachu.

Seasoned wood – może już wiecie?

Seasoned wood” to wysuszone drewno, czyli już gotowe, zdatne do użycia. Drugie znaczenie czasownika „to season” to: suszyć drewno, sezonować; np. many people season their firewood themselves / wielu ludzi suszy samemu drewno opałowe.

 

Strefa Kujona:

seasonal [wymowa: ˈsiːzənl], przymiotnik, znaczenie:
– sezonowy (zdarzający się lub potrzebny podczas określonego okresu; zmienny w związku z porami roku) np. seasonal worker / pracownik sezonowy; seasonal vegetables / warzywa sezonowe
– bożonarodzeniowy; np. seasonal decorations / bożonarodzeniowe dekoracje

seasonally [wymowa: ˈsiː.zən.əl.i], przysłówek, znaczenie:
– sezonowo; np. bird migrations occur seasonally / migracje ptaków występują sezonowo

season [wymowa: ˈsiː.zən], czasownik, znaczenie:
– przyprawiać, doprawiać (do smaku); w przepisach kulinarnych bardzo często występuje polecenie „season to taste / dopraw do smaku”
– suszyć drewno, sezonować

O rzeczowniku „season” pisałam tutaj

seasoned [wymowa: ˈsiːznd], przymiotnik, znaczenie:
– przyprawione (o żywności)
– doświadczony (o osobie)
– wysuszone (o drewnie)

 

Materiały źródłowe (słówka):

Męcząca rodzina (wyrazów)

W poprzednim tekście opowiadałam Wam o męczącej parze wyrazów – to argue i argument. Problem z nimi polega na tym, że mają bardzo różne znaczenia. „To argue” może oznaczać „kłócić się” albo „argumentować”, a „argument” – „kłótnia” albo „argument”. Z tą kłopotliwą parą spokrewnionych jest kilka innych wyrazów. Część z nich (wiecie, jak to bywa z dziedziczeniem) ma tylko te kłótliwe geny, część tylko te niekłótliwe, a jeden wyraz z tej rodziny jest prawdziwym kameleonem.

Zacznijmy od bliźniaków: przymiotnika argumentative i przysłówka argumentatively (dobrze jest pamiętać zasadę, że przysłówki tworzymy od przymiotników dodając końcówkę „ly”: argumentative+ly). Oba odziedziczyły tylko ten „kłótliwy gen” i oznaczają odpowiednio: kłótliwy (np. argumentative teenager / kłótliwy nastolatek) i kłótliwie (np. he replied argumentatively // odpowiedział zaczepnie/kłótliwie).

Grzeczniejszy gen odziedziczył rzeczownik „argumentation / argumentacja, dowodzenie, uzasadnienie”; np. his argumentation was very clever // jego dowodzenie/uzasadnienie było bardzo sprytne. Bezkonfrontacyjnym słowem jest także przysłówek „arguably”; np. Robert Lewandowski is arguably the best Bayern Munich’s footballer / Robert Lewandowsi jest prawdopodobnie najlepszym piłkarzem Bajernu Monachium [arguably – prawdopodobnie, możliwie (da się udowodnić za pomocą argumentów)].

Ale najwięcej problemu sprawia to ostatnie, dziwne dziecko – przymiotnik „arguable”. Pierwsze jego znaczenie jest całkowicie logiczne – prawdopodobny, możliwy; np. It is arguable that Lewandowski is the best Bayern’s player / (To) jest prawdopodobne, że Lewandowski jest najlepszym graczem Bajernu. Ale jeśli połączymy „arguable” z „which / który” albo z „if/whether // czy”, to to słowo wyjawi nam swój „kłótliwy gen”; np. It is arguable whether Lewandowski is the best Bayern’s player // To jest sporne/niejasne, czy Lewandowski jest najlepszym graczem Bajernu.

Wiecie, jak to jest w rodzinach – zazwyczaj zdarzają się tam różne gagatki. Ale ja Wam pomogę poradzić sobie z tymi urwisami – pod tym tekstem znajdziecie „Strefę Kujona”, gdzie „niekłótliwi” będą oznaczeni: 🙂 ; „kłótliwi” – 🙁 , a kamelony – 🙂 / 🙁 .
 

Strefa Kujona:

🙁 argumentative [wymowa:ˌɑːɡ.jəˈmen.tə.tɪv] przymiotnik, znaczenie:
– (pejoratywnie) często kłócący się/spierający się/dyskutujący lub chcący się kłócić/spierać/dyskutować; kłótliwy, sporny

🙁 argumentatively [wymowa: ˌɑːɡ.jəˈmen.tə.tɪv.li], przysłówek, znaczenie:
– kłótliwie, zaczepnie

🙂 argumentation [wymowa: ˈɑːɡ.jə.menˈteɪ.ʃən], rzeczownik, znaczenie:
– ciąg przesłanek, dowodzenie czegoś (tezy, przekonania); argumentacja, dowodzenie, uzasadnienie

🙂 arguably [wymowa: ˈɑːɡ.ju.ə.bli], przysłówek, znaczenie:
– używany, kiedy wyrażamy opinię, bądź przekonanie, którą uważamy, że da się udowodnić (jest spore prawdopodobieństwo, że jest prawdziwa); prawdopodobnie, możliwie

🙂 / 🙁 arguable [wymowa: ˈɑːɡ.ju.ə.bəl], przymiotnik, znaczenie:
– dający się udowodnić, ku któremu istnieją przesłanki; prawdopodobny, możliwy
– sporny, dyskusyjny, niejasny

Do „kameleonów” należą też: to argue i argument. Więcej o nich pisałam tutaj.

 

Materiały źródłowe (słówka):

 

Zdjęcie wykonał Ogutier, a można je znaleźć na Pixabay.

Męcząca para (wyrazów)

Razem z koleżankami stoję przed lustrem i starannie nakładam czepek na głowę. Każda z nas dąży do osiągnięcia dwóch celów: schować każdy włos i tak nałożyć czepek, żeby „w miarę wyglądać” – fabryczne nakrycia głowy są wyjątkowo nietwarzowe. W szatni panuje bardzo przyjemna atmosfera, bo wciąż kontynuujemy rozmowę o planach na weekend, który nie dość, że jest wolny, to jeszcze zapowiada się bezdeszczowy. Po założeniu gumowców i umyciu oraz dezynfekcji rąk, idziemy na linię.

Produkcja ruszyła. Brygadzista chodzi po swoim rejonie fabryki i sprawdza, czy wszystko idzie, jak w zegarku. Kiedy stwierdza, że tak, przechodzi do drugiej części obowiązków – gadania. I tak po jakimś czasie staje koło mnie i z błyskiem w oku zagaja:
– Brian told me that you were arguing during the break…/ Brian powiedział mi, że się kłóciliście podczas przerwy…
Patrzy na mnie, licząc na jakiś „juicy gossip / soczystą plotkę”. A ja w głowie analizuję każde wypowiedziane zdanie i żadnej kłótni nie kojarzę, więc odpowiadam:
– We weren’t arguing, we were talking / Myśmy się nie kłócili, myśmy rozmawiali.
Brygadzista jeszcze mocniej mruży oczy – nie wierzy mi! Więc wyjaśniam:
– Poles talk like that. Imagine how loud it must be when we really argue! / Polacy tak rozmawiają. Wyobraź sobie, jak musi być głośno, jak się naprawdę kłócimy!

To argue, czyli – dowodzić swoich racji

Kiedy zajrzymy do słownika, to pierwszym znaczeniem czasownika „to argue”, jakie zobaczymy, będzie: kłócić się, sprzeczać się. I ja przez długi czas znałam tylko to, ale kiedy poziom mojego angielskiego stał się na tyle dobry, że sięgnęłam po prasę, to w wielu zdaniach, jakie w niej napotkałam, „argue” zupełnie nie dało się przetłumaczyć na „kłócić się”.

Monarchy-lovers argue that royal families promote patriotism and tourism / (to zdanie przetłumaczylibyśmy tak:) Zwolennicy monarchii dowodzą, że rodziny królewskie promują patriotyzm i turystykę.

Drugie znaczenie tego czasownika to: przytaczać argumenty dla swoich opinii, idei, przekonań; argumentować, dowodzić, uzasadniać, twierdzić, utrzymywać (pokazywać, że coś jest prawdą, że coś istnieje).

W tym drugim znaczeniu nie znajdziemy tych złych emocji, jakie bardzo często pojawiają się w pierwszym. No i nic dziwnego, bo kiedy jedna osoba argumentuje, dowodzi i uzasadnia, a nie ma przed sobą drugiej osoby, która robi dokładnie to samo, a ma zupełnie inne zdanie, to wtedy żadnej kłótni nie będzie.

Gdybyśmy chcieli ująć oba znaczenia w jednym tłumaczeniu, to mielibyśmy po prostu – dowodzić swoich racji.

Kłótnie i argumenty

Podobny rozdźwięk w znaczeniu ma rzeczownik „argument”. Może on oznaczać albo „spór, kłótnia”, albo „fakt lub twierdzenie przytaczane dla uzasadnienia lub obalenia jakichś tez lub decyzji; argument”.

Meghan Markle allegedly had arguments with Royal Family advisors over freebies / Meghan Markle rzekomo miała kłótnie/spory z doradcami rodziny królewskiej o gratisy (chodziło dokładnie o darmowe ubrania od projektantów, które Meghan chciała zatrzymać).

What were her arguments for keeping freebies? / Jakie były jej argumenty za zatrzymaniem gratisów? What were Royal Family advisors’ arguments against keeping freebies? / Jakie były argumenty doradców rodziny królewskiej przeciwko zatrzymaniu gratisów?

„To argue” i „argument” to jedne z tych „typowo brytyjskich” słów, które mają bardzo szerokie, wręcz przeciwstawne sobie znaczenia. Pozwalają wiele zataić. A ukrywanie tego, co się naprawdę myśli, jest bardzo ważne dla Brytyjczyków.
 

Strefa Kujona:

argue [wymowa: ˈɑːɡ.juː], czasownik, znaczenie:
– sprzeczać się, kłócić się
– przytaczać argumenty dla swoich opinii, idei, przekonań; argumentować, dowodzić, uzasadniać, twierdzić, utrzymywać (pokazywać, że coś jest prawdą, że coś istnieje)

argument [wymowa: ˈɑːɡ.jə.mənt], rzeczownik, znaczenie:
– rozmowa/dyskusja, w której dwie (lub więcej) osób się ze sobą nie zgadza (często „rozzłoszczona, rozgniewana” dyskusja); spór, kłótnia
– argument; fakt lub twierdzenie przytaczane dla uzasadnienia lub obalenia jakichś tez lub decyzji

freebie [wymowa: ˈfriː.bi], rzeczownik, znaczenie:
– (mowa potoczna) coś, co dostajesz za darmo, szczególnie po to, byś to promował/ła / wpierał/ła; gratis, darmowy artykuł

 

Materiały źródłowe (słówka):

 

Zdjęcie wykonał Ryan Wallace, a można je znaleźć na Unsplash.