Przedziwne dzieje słowa gay

Słownik etymologiczny podaje, że słowo „gay” istniało już w średniowieczu. Wówczas tłumaczylibyśmy je na: radosny, wesoły, beztroski (o osobach), błyszczący, jasny, bogaty (o rzeczach).

W XVI wieku wyraz ten w niektórych kontekstach zaczął oznaczać: hedonistyczny, frywolny. Później to znaczenie się wzmocniło i wskazywało już na rozwiązłość; stąd np. gay woman to była prostytutka, gay man – kobieciarz, gay house – dom publiczny.

Na początku XX wieku „gay” w obecnym znaczeniu pojawił się najpierw w slangu osób homoseksualnych, jako zamiennik na istniejące już homosexual. Homosexuality wówczas było nazwą zaburzenia psychicznego (tak to wówczas kwalifikowano), które objawiało się pociągiem seksualnym do osób tej samej płci. Powstały przepisy karzące za utrzymywanie relacji seksualnych między mężczyznami. Zostały one zniesione dopiero w 1967 r. dla Anglii, w 1980 dla Szkocji i w 1982 dla Irlandii Północnej. Przez wiele lat homoseksualni mężczyźni (bo kontakty homoseksualne między kobietami nigdy nie były penalizowane) nie mogli jawnie nawiązywać relacji, ani przyznawać się do swoich skłonności. Potrzeba stała się matką wynalazków – w tymże środowisku posługiwano się Polari – slangową gwarą, w której niektóre wyrazy miały podwójne znaczenie; i np. gay man dla osoby niewtajemniczonej oznaczał tylko wesołego mężczyznę, dla wtajemniczonej – homoseksualistę. Z czasem Polari stracił na popularności, natomiast słowo gay w znaczeniu „homoseksualny” przenikło do codziennej angielszczyzny. Obecnie większość osób kojarzy je tylko z tym.

Jednak to jeszcze nie koniec dziwnych losów tego słowa. W młodzieżowym slangu używa się słowa „gay” w znaczeniu: nudny, niemodny, nieatrakcyjny. Niektóre słowniki podają, że to znaczenie wyewoluowało niezależnie od znaczenia homoseksualny, inne, że tak nie jest. Wielu uważa, że używanie tego słowa w tym negatywnym, obraźliwym znaczeniu jest szkodliwe dla osób, które identyfikują się jako osoby homoseksualne (czyli gay). Sprawę komplikuje fakt, że jest to obecnie najpopularniejsze obraźliwe słowo używane przez nastolatków.

 

Strefa Kujona:

gay (synonim: homosexual) [wymowa: ɡeɪ], rzeczownik, znaczenie:
– osoba (szczególnie często używa się tego słowa w stosunku do mężczyzn), którą pociągają osoby tej samej płci, co on/ona; gej, lesbijka, osoba homoseksualna

gay, przymiotnik, znaczenie:
– (synonim: homosexual) mający/ca pociąg do osób tej samej płci, co on / ona; homoseksualny
– (staromodnie) szczęśliwy, wesoły
– (staromodnie) (o miejscu) jasne, ciekawe, atrakcyjne
– (staromodnie) kolorowy, żywy
– (młodzieżowy slang, obraźliwie) nudny, niemodny, nieatrakcyjny; lipny, do bani

 

Materiały źródłowe:

słówka

inne

W trakcie pisania wciąż natrafiam na coraz to nowe informacje nt. interesującego mnie tematu. Pomyślałam sobie, że może kogoś z Was też interesuje jakiś aspekt tego tekstu i chciałby/chciałaby dowiedzieć się więcej. Starałam się umieścić materiały, które uznałam za szczególnie ciekawe. Większość z nich jest tylko po angielsku, hasła z Wikipedii zazwyczaj są przetłumaczone na język polski, ale ich polskie wersje są często znacznie okrojone.

Zdjęcie pochodzi z portalu Unsplash, a jego twórcą jest Jordan McDonald.

Black Lives Matter

Black Lives Matter to ruch, który powstał w Stanach Zjednoczonych w 2013 roku. Celem BLM jest ochrona osób czarnoskórych przed atakami na tle rasistowskim i niesprawiedliwym traktowaniem. Ostatnio członkowie ruchu także rozliczają się z historią – obalają pomniki osób, które uczestniczyły w handlu niewolnikami lub wzbogaciły się na pracy niewolniczej.

Jak przetłumaczyć nazwę Black Lives Matter? „Black” oznacza tutaj czarnoskóry, należący do lub związany z osobami o czarnej lub ciemnobrązowej skórze, szczególnie tych, którzy żyją w Afryce albo których przodkowie pochodzą z Afryki; np. Barack Obama was the first black president of the United States of America / Barack Obama był pierwszym czarnoskórym prezydentem Stanów Zjednoczonych Ameryki. „Black” to także „czarny”, jako kolor czarny; np. Metal fans often wear black clothes / Fani metalu (gatunku muzycznego) często noszą czarne ubrania. „Blackw rzeczowniku to „czerń„; np. Black has long been the traditional colour of mourning in European culture / Czerń od dawna jest tradycyjnym kolorem żałobnym w kulturze europejskiej. Słowa „black” w rzeczowniku nie używamy do opisu osób czarnoskórych, ponieważ jest to obraźliwe.

Słowo „Lives” wygląda trochę jak czasownik „to live”, ale jest to w rzeczywistości liczba mnoga od rzeczownika „life”. „Life” najczęściej tłumaczymy na „życie” i tak, jak w języku polskim, także i w angielskim, słowo „życie” można rozumieć na wiele sposobów; np. życie, jako nasz czas na ziemi [She kept cats all her life // Miała (trzymała) koty całe swoje życie], oznaki życia (There is no sign of life on Mars / Nie ma oznak życia na Marsie), energia życiowa, entuzjazm (She is still full of life / Wciąż jest pełna życia), aktywność w jakiejś dziedzinie życia (private / public life // prywatne / publiczne życie). W nazwie Black Lives Matter słowo „Lives” jest rozumiane jako stworzenie, istnienie (Many human lives were lost / Stracono wiele ludzkich istnień).

Ostatnie słowo z nazwy ruchu – Matter jest tutaj czasownikiem i z pewnością go kojarzymy z dialogów filmowych; np. It doesn’t matter / To nie ma znaczenia, It matters to me / To ma znaczenie dla mnie (albo inaczej: To jest dla mnie ważne).

Skrót Black Lives Matter oznacza dosłownie: Czarnoskóre Życia (Istnienia) Mają Znaczenie (Są Ważne). Zanim BLM stał się nazwą ruchu, był nazwą hasztaga, który krążył po sieci łącząc ze sobą ludzi niezgadzających się na to, by zabójca czarnoskórego nastolatka, Trayvona Martina, został uniewinniony.

 

Strefa Kujona:

black [wymowa: blæk], przymiotnik, znaczenie:
– czarny (kolor)
– (pisane też z dużej litery Black) czarnoskóry, należący do lub związany z osobami o czarnej, lub ciemnobrązowej skórze, szczególnie tych, którzy żyją w Afryce albo których przodkowie pochodzą z Afryki
– black tea, black coffee – czarna herbata, czarna kawa, czyli bez mleka, bez śmietanki
– bez nadziei; np. The future looked black // (dosłownie) Przyszłość wyglądała czarno / (coś, jak nasze) Czarno to widzę

black, rzeczownik, znaczenie:
– czerń (kolor czarny)

life (liczba mnoga – lives) [wymowa: laɪf], rzeczownik, znaczenie:
– życie, jako okres od narodzin do śmierci; np. Your wedding day is one of the most important moments in your life / Twój ślub jest jednym z najważniejszych momentów w twoim życiu
– oznaki życia
– energia lub entuzjazm, witalność, chęć życia
– aktywność w jakiejś dziedzinie życia; np. family life / życie rodzinne, working life / życie zawodowe
– stworzenie, istnienie, życie
– okres czasu, kiedy dane urządzenie, bądź organizacja działa; np. The life of my phone battery is very short / Czas pracy mojej (dosłownie: telefonicznej baterii) baterii w telefonie jest bardzo krótki

Liczbę mnogą rzeczowników najczęściej tworzymy dodając literę „s”, ale jest trochę wyjątków i takie słowa, jak: life, wife (żona), knife (nóż) tworzymy zamieniając końcówkę „-fe” na „-ves”

matter [wymowa: ˈmæt.ə(r)], czasownik, znaczenie:
– być ważnym / istotnym, mieć znaczenie; wpływać na to, co się stanie; liczyć się

 

Materiały źródłowe (słówka):

 

Zdjęcie wykonał James Eades a jego prace można znaleźć na portalu Unsplash.