Jakie słowa dodała do słownika II wojna światowa?

Wojna niesie cierpienie, śmierć i nieszczęście. Jest jednym z największych kataklizmów. To tragiczne wydarzenie kształtuje całe pokolenia, wpływa na sposób myślenia i pozostawia trwały ślad w języku.

Wiele popularnych dziś słów w języku angielskim pochodzi z okresu II wojny światowej. Większość z nich zaczęło swój żywot, jako element żargonu wojskowego – były to użyteczne skróty lub zapożyczenia, które dziwnymi kolejami losu przedostały się do codziennej angielszczyzny i które używamy do dzisiaj.

Spam, Jeep i radar

Spam dziś zrozumiemy, jako: niechciany e-mail, który zazwyczaj zawiera reklamy. Jednak oryginalnie „Spam” był nazwą konserwy wieprzowej (od: spiced / przyprawiona i ham / szynka), która była popularnym jedzeniem wysyłanym dla wojska.

Slang żołnierski był inspiracją dla marki samochodów terenowych. Samochód „uniwersalnego użytku / general-purpose” nazywano skrótowo GP. Jeśli wypowiemy ten skrót szybko to otrzymamy „dżip”, co po angielsku zapisalibyśmy jako – Jeep.

Z tamtego okresu pochodzi też słowo “radar” – które jest to akronimem od „ratio detecting and ranging / radiowe wykrywanie i namierzanie”. W języku polskim „radar” jest głównie używany w kontekście wojskowym, natomiast w angielskim mamy z nim kilka bardzo użytecznych zwrotów: below/under the radar (np. He tried to stay below her radar / Starał się być niezauważony przez nią) oraz on/off the radar [np. Toy safety is definitely on consumers’ radar / Bezpieczeństwo (w użytkowaniu) zabawek jest zdecydowanie ważne dla klientów (gdybyśmy dali tam “off” zamiast “on” to to zdanie powiedziałoby nam, że bezpieczeństwo zabawek nie jest ważne dla klientów)].

Co Brytyjczycy wzięli z niemieckiego?

Every politician gets flak from time to time / Każdy z polityków dostaje po głowie od czasu do czasu. „Flak” przetłumaczymy na: (potocznie) ostra krytyka oraz ogień przeciwlotniczy (stąd mamy – flak jacket / kamizelka kuloodporna). Flak jest skrótem od: Fliegerabwehrkanone / działo obrony przeciwlotniczej.

Over the years, the Kremlin has built a simulated democracy with a series of ersatz -opposition parties / Przez lata Kremlin zbudował udawaną demokracją z serią namiastek partii opozycyjnych. Niemieckie słowo „Ersatz” oznacza „substytut, namiastka”. I tak go też zrozumiemy w języku angielskim – tylko oczywiście nie będzie ono pisane z dużej litery (w niemieckim rzeczowniki pisze się z dużej litery).

Polski wkład w angielszczyznę

Rafał Lemkin był polskim prawnikiem, który wyemigrował do Stanów. Tam napisał książkę o eksterminacji Żydów przez hitlerowskie Niemcy. Nie było wówczas terminu prawnego, który swoim znaczeniem nazywałby taką zbrodnię. Stąd Lemkin stworzył swój własny termin – genocide. Słowo to bazuje na dwu greckich wyrazach: genos /rasa, rodzaj i cide/zabicie. „Genocide” przetłumaczymy na polski jako – ludobójstwo.

DODATEK
Owczarek niemiecki to German shepherd czy Alsatian? Odpowiedź znajdziesz tutaj.

 

Strefa Kujona:

Więcej o słowie „spamtutaj

Jeep [wymowa: dʒiːp], rzeczownik, znaczenie:
– marka małych, wytrzymałych samochodów (często wojskowych) używanych do jeżdżenia po wyboistych terenach

radar [wymowa: ˈreɪdɑː(r)], rzeczownik, znaczenie:
– radar, stacja radiolokacyjna [urządzenie służące do wykrywania – za pomocą fal radiowych – obiektów powietrznych, nawodnych oraz lądowych takich jak: samoloty, śmigłowce, rakiety, statki (również chmury oraz obiekty terenowe), pozwalające na określenie kierunku, odległości, a także rozmiarów obiektu]

Z słowem „radar” mamy kilka użytecznych zwrotów:

below/under the radarużywany, by powiedzieć, że ludzie nie są czegoś świadomi – np. Around 400 Russian mercenaries reportedly entered Kyiv in January with orders to assassinate President Zelensky. Mr Putin is understood to have sent them into the capital before the Russian invasion began to maximise their chances of going under the radar // Rzekomo około 400 rosyjskich najemników weszło do Kijowa w styczniu z rozkazami zabicia prezydenta Zełenskiego. Przyjmuje się, że pan Putin wysłał ich do stolicy zanim się zaczęła rosyjska inwazja, by zmaksymalizować ich szanse że inni nie będą świadomi ich celu i obecności/ bycia niewykrytymi.

on/off the radar (screen)używany, by powiedzieć, że uwaga ludzi jest/nie jest skupiona na czymś – np. With the threat of nuclear war on the radar, the West has intervened as much as possible in taking proactive steps without crossing the red line of direct military interventions // Znając możliwość/mając świadomość zagrożenia wojną nuklearną Zachód interweniował tak dużo, jak to możliwe w podjęciu prewencyjnych kroków bez przekraczania czerwonej linii bezpośredniej militarnej interwencji

flak (też – flack) [wymowa: flæk], rzeczownik, znaczenie:
– działa na ziemi, które strzelają w samoloty wroga; pociski z tych dział; ogień przeciwlotniczy
– (mowa potoczna) krytyka, ostrzał/ogień krytyki

flak jacket
[wymowa: ˈflæk dʒækɪt], rzeczownik, znaczenie:
– kamizelka kuloodporna

ersatz [wymowa:ˈeəzæts], przymiotnik, znacznie:
– sztuczny, będący namiastką, będący gorszym zamiennikiem (sztuczny i nie tak dobry, jak prawdziwa rzecz/produkt)

genocide [wymowa: ˈdʒen.ə.saɪd], rzeczownik, znaczenie:
– ludobójstwo (zbrodnia przeciwko ludzkości, obejmująca celowe wyniszczanie całych lub części narodów, grup etnicznych, religijnych lub rasowych, zarówno poprzez fizyczne zabójstwa członków grupy, jak i wstrzymanie urodzeń w obrębie grupy, stworzenie warunków życia obliczonych na fizyczne wyniszczenie, czy przymusowe odbieranie dzieci)

 

Materiały źródłowe:

słówka

inne

 

Zdjęcie wykonał Elliott Engelmann, a pozostałe prace fotografa można znaleźć na Unsplash.

Jak będzie „buntownik” po angielsku?

W 2014 roku Doda wypuściła wpadający w ucho przebój „Riotka” (tutaj można posłuchać tego kawałka). Riotka to słowo wymyślone przez piosenkarkę, która zdefiniowała je jako – buntowniczka. Artystkę zainspirowało angielskie słowo „riot”, które oznacza: bunt, rebelia. Czy jest w języku angielskim jakieś słowo, które oznacza „buntownik”? No i czy nie jest nim czasem „rioter”?

To protest a to riot

W związku z wojną na Ukrainie na całym świecie odbywają się antywojenne protesty / anti-war protests take place around the world . Manifestacje przeciw wojnie są nawet organizowane w Rosji, mimo że protestującym grożą aresztowania: thousands of people in cities across Russia protest against the military campaign / tysiące ludzi w miastach w całej Rosji protestuje przeciw działaniom wojennym.

Te protesty są spokojne i pokojowe.

Niekiedy bywa, że jakiś protest staje się brutalny – tłum zaczyna niszczyć własność prywatną, czy obrzuca policjantów kamieniami. Wówczas media mówią o „violent protest / brutalnym proteście” lub o – riot / zamieszce, rozruchu, zadymie, buncie.

Pussy Riots

W Rosji od ponad 10 lat działa zespół punkowy krytykujący politykę prezydenta Putina – Pussy Riot. Pussy Riot oczywiście jest przeciw wojnie w Ukrainie.

Riots, już wiemy, oznacza: zamieszki, rozruchy, zadymy, bunty. „Pussy” natomiast przetłumaczymy na – kotek. (Pisałam Wam o ptaszku Tweety, który za każdym razem, jak widzi kota Sylwestra, woła: koteczek / pussycat. Czasem używa się samego „pussy”.) Tylko, że „pussy” ma jeszcze jedno znaczenie – otóż jest to wulgarne określenie żeńskich narządów płciowych. I mi się wydaje, że „pussy” w Pussy Riots ma tam to drugie znaczenie – czyli nie jest to Bunt Kotków, tylko Bunt (resztę już sami sobie dopowiedzcie).

Kim jest rioter?

Jeśli przyjmiemy, że „riot” to „bunt’, to „rioter” zrozumiemy jako – buntownik. No niby tak jest, ale nie do końca. Słowniki podają taką definicję słowa „rioter”: jeden z grupy osób, które gromadzą się w jakimś miejscu publicznym (często celem wyrażenia protestu) i zachowują się głośno i agresywnie. No gdyby „zadyma” nie była słowem potocznym, to „riot” byśmy prosto przetłumaczyli na „zadymę”, a „rioter” na „zadymiarza”, ale niestety tak nie jest i bardziej precyzyjna jest ta pierwsza, dłuższa definicja.

Jak to w końcu będzie „buntownik”?

Buntownik rozumiany jako: osoba, która jest przeciwko istniejącemu systemowi politycznemu i która próbuje go zmienić siłą (rebeliant) lub – osoba, która nie jest zwolennikiem obowiązujących zasad i która zachowuje się inaczej, niż większość społeczeństwa przetłumaczymy na – rebel.

Także Pussy Riots robią riots/zadymy, a członkinie zespołu są rioters/zadymiarzami, ale są też rebels/buntowniczkami, bo rebel/buntują się przeciw panującej władzy w Rosji.

Rebellious teenagers / Buntownicze nastolatki

Wyraz „rebel” używany jest też w kontekście nastolatków. Czasem możecie usłyszeć skargę rodzica: She is very rebellious lately / Ostatnio jest bardzo nieposłuszna albo He rebels agains his parents / Buntuje się przeciwko swoim rodzicom.

 

Strefa Kujona:

protest [wymowa: ˈprəʊ.test], rzeczownik, znaczenie:
– sprzeciw, protest (ostre wystąpienie przeciw działaniu uważanemu za niesłuszne)
– protest (wydarzenie, kiedy gromadzą się ludzie niezgadzający się z czymś, skandują oni hasła i niosą transparenty z hasłami); np. a protest against the war / protest przeciw wojnie; a peaceful protest / pokojowy protest

protest [wymowa: prəˈtest], czasownik, znaczenie:
– protestować, brać udział w proteście
– sprzeciwiać się czemuś, protestować przeciwko czemuś (stwierdzać/mówić, że z czymś się mocno nie zgadzasz lub być złym na coś, co uważasz, że jest niesłuszne)
– twardo coś stwierdzać/utrzymywać/podtrzymywać swoje zdanie zwłaszcza, gdy zostało się oskarżonym o coś lub nikt nie wierzy w to, co się mówi; np. he protested his innocence / utrzymywał, że jest niewinny

riot [wymowa: ˈraɪət], rzeczownik, znaczenie:
– zamieszki, rozruchy, brutalne protesty (sytuacja, kiedy grupa ludzi zachowuje się brutalnie w miejscu publicznym, często przez tę agresję wyraża sprzeciw przeciwko czemuś); np. urban riots / rozruchy w mieście; prison riots / bunt w więzieniu
– riot of something (formalnie) zbiór wielu rodzajów tej samej rzeczy; np. The garden was a riot of colour / Ogród był feerią kolorów
– (staromodnie, potocznie) osoba lub wydarzenie, które jest bardzo śmieszne; np. The movie is a laugh riot / Film jest ubawem po pachy

riot, czasownik, znaczenie:
– (o tłumie ludzi) wszczynać rozruchy, brutalnie protestować (zachowywać się agresywnie w miejscu publicznym, niszczyć mienie)

rioter [wymowa: ˈraɪ.ə.tə(r)], rzeczownik, znaczenie:
– jeden z grupy osób, które gromadzą się w jakimś miejscu publicznym (często celem wyrażenia protestu) i zachowują się głośno, agresywnie, nieopanowanie; gdyby „zadyma” nie była słowem potocznym, to „riot” byśmy prosto przetłumaczyli na „zadymę”, a „rioter” na „zadymiarza”

pussy [wymowa: ˈpʊs.i], rzeczownik, znaczenie:
– (też: pussycat) kotek, koteczek (nazwa na kota, jakiego używają dzieci)
– (wulgarnie) żeńskie narządy rozrodcze

rebel [wymowa: ˈreb.əl], rzeczownik, znaczenie:
– buntownik, rebeliant – osoba, która jest przeciwko istniejącemu systemowi politycznemu i która próbuje go zmienić siłą
– buntownik – osoba, która nie jest zwolennikiem obowiązujących zasad, która zachowuje się inaczej, niż większość społeczeństwa

rebel [wymowa: rɪˈbel], czasownik, znaczenie:
– walczyć przeciw istniejącej władzy
– odmawiać przestrzegania zasad lub nie uznawać ludzi u władzy
– reagować/działać przeciwnie do czegoś/sprzeciwiać się (uczucia, planu itp.); np. He knew he ought to eat, but his stomach rebelled / Wiedział, że powinien jeść, ale jego żołądek odmawiał posłuszeństwa

 

Materiały źródłowe:


słówka

inne

Co oznacza „Season’s Greetings”? – Życzenia sezonu?

Czy chodząc po sklepach natknęliście się kiedykolwiek na napis: Season’s Greetings? A może dostaliście kartkę świąteczną z takim właśnie napisem? O co z tym „season” chodzi?

Season – pora, sezon; proste!

Pierwsze tłumaczenie słowa „season”, jakie napotkamy w słownikach, to: pora roku. Dlatego „Cztery pory roku” Vivaldiego to po angielsku – The Four Seasons. „Season” przetłumaczymy też na: sezon, pora, okres; np. football season / sezon piłkarski, growing season / okres wegetycyjny, strawberry season // pora/sezon truskawkowy, festive season / okres Bożego Narodzenia i Nowego Roku.

Co oznacza „Season’s Greetings”?

W okresie świątecznym na przystankach autobusowych lub w sklepach można natknąć się na napis „Season’s Greetings”. „Season’s Greetings” przetłumaczymy na: pozdrowienia/życzenia na czas końca grudnia i początek nowego roku. Społeczeństwa zachodnie są wielokulturowe i jeśli daje się kartkę osobie należącej do innej religii, niż chrześcijańska, to „Season’s Greetings” będzie odpowiednim wpisem.

Cheap holidays out of season

Być może ktoś z Was ma zwyczaj brania urlopu w nietypowym okresie – np. w zimie. Wprawdzie wtedy rejony turystyczne nie mają tak pięknej pogody, jak w lato, ale za to można wówczas sporo zaoszczędzić. Bo „out of season / poza sezonem urlopowym” jest spora szansa np. na tańszy hotel. Ale nie ma co się łamać, jak ktoś nie dostał wolnego. W końcu niektóre biura oferują też „cheap holidays in season / tanie wakacje w sezonie urlopowym”.

Season: Sezon w modzie

Niektórzy chcą rok zacząć od zagranicznego urlopu, a inni postanawiają od Nowego Roku bardziej zadbać o siebie. W końcu zmiana wyglądu zawsze poprawia humor. Dlatego wypadałoby przejrzeć szafę i zastanowić się, co „is in season / jest modne”, a co – „is out of season / jest niemodne”.

The Witcher: Season 2

Fani seriali skojarzą „season” z grupą odcinków wyprodukowanych i wyświetlanych w określonym czasie, czyli z „sezonem„. W połowie grudnia Netflix udostępnił drugi sezon “Wiedźmina”. Have you seen the second season of “The Witcher”? // Czy już widzieliście drugi sezon “Wiedźmina”? (Bo ja jeszcze nie.)

Co ciekawe takie znaczenie „season” należy do amerykańskiego angielskiego. W brytyjskim angielskim „season” rozumiemy jako: okres, kiedy transmituje się bądź wykonuje jakiś zestaw programów, przedstawień lub koncertów (np. „autumn season on TV” to: jesienna ramówka w telewizji).

My cat/dog comes into season

Jeśli usłyszycie od kogoś, że jego kocica lub suka “is in season” lub „comes into season”, to będzie to oznaczać, że jest lub wchodzi w ruję.

Jak będzie „sezon ogórkowy” po angielsku?

Szukając znaczeń słowa „season” natknęłam się na określenie „silly season”. „Silly season” słowniki tłumaczą na: okres czasu, kiedy niewiele dzieje się w polityce i kiedy prasa zapełnia strony gazet mało istotnymi historiami. No czyż nie jest to „sezon ogórkowy” po polsku?!

 

Strefa Kujona:

season [wymowa: ˈsiːzən], rzeczownik, znaczenie:
– pora roku
– sezon, pora, okres (okres czasu w ciągu roku, kiedy coś zwykle się dzieje); np. football season / sezon piłkarski, hunting season / sezon łowiecki, breeding season / sezon rozrodczy, growing season / okres wegetycyjny, festive season / okres Bożego Narodzenia i Nowego Roku
– okres urlopowy, wakacyjny; high/peak season – szczyt sezonu urlopowego, low/off season – poza szczytem urlopowym, out of season – poza sezonem urlopowym
– sezon w modzie (okres czasu w ciągu roku, kiedy jakiś styl ubierania, czesania się itp. jest modny i popularny); to be in season – być modne/na czasie, to be out of season – być niemodne/nie na czasie
– ramówka (np. autumn season on TV / jesienna ramówka w telewizji), repertuar, program (w teatrze, operze), też: zbiór odcinków serialu itp., które są pokazywane w jakimś okresie czasu, np. The Witcher: Season two will premiere on December 17 / Wiedźmin: sezon drugi będzie miał premierę 17go grudnia
– “ruja” w określeniach: “be in season” i “come into season”

 

Materiały źródłowe (słówka):

 

Zdjęcie pochodzi z facebookowego profilu Arts – British Council.

Poważniej niż rachunek sumienia

Dzisiejsze pokolenie dwudziestoparolatków czasem określa się pokoleniem Snowflake’ów. Płatki śniegu cechują się niezwykłą wrażliwością i małą odpornością na stres. Mówi się, że są „easily triggered”. Współczesną młodzież mającą progresywne poglądy nazywa się też „woke”, a ich postawę – „woke culture”. „Woke” to „obudzony” (jest to druga forma czasownika „to wake / budzić”), a „culture” przetłumaczymy na – kultura (tutaj rozumiana jako – zbiór pewnych przekonań i postaw). „Obudzeni” są szczególnie wrażliwi na wszelkie niesprawiedliwości dotykające mniejszości etniczne (BLM) i seksualne (LGBTQ).

Jak zmienić świat?

Działania „woke culture” weryfikują to, jak powinniśmy odbierać historię i korygują teraźniejszość (np. poprzez dbanie o odpowiednie postawy i niewykluczający mniejszości język – stąd mamy tzw. polityczną poprawność / political correctness). No ale co z przyszłością? Jak zadbać o to, by nie było niesprawiedliwości wobec tych osób, które już na starcie są podatne na nieprzychylną ocenę? Za uprzedzenia odpowiada przecież też „unconscious bias”.

Conscious and unconscious

He/she is conscous // On/ona jest przytomny/a, świadomy/a (jest z nami) – takie zdanie możemy usłyszeć w filmach, w których jest scena z ratowaniem życia bohaterów.

Jednak wkrótce, wraz z doskonaleniem sztucznej inteligencji (AI – artificial intelligence), może się okazać, że i maszyny staną się „conscious / świadome” tego, że istnieją. „Conscious” można także przetłumaczyć na „świadomy”, w sensie – celowy; np. conscious decision / celowa decyzja, conscious choice / świadomy wybór.

Niestety podobno za większość naszego zachowania odpowiada the unconscious mind / podświadomość (umysł podświadomy). No przynajmniej tak twierdził Zygmunt Freud. “Unconscious” przetłumaczymy na: nieprzytomny (taki, który stracił świadomość) albo niezamierzony (np. unconscious desire / podświadome pragnienie). Czyli „our feelings, motives and decisions are influenced by our past experiences, and stored in the unconscious” / nasze uczucia, motywy (działań) i decyzje zależą od naszych przeszłych doświadczeń i (te uczucia, motywy i decyzje) są przechowywane w naszej podświadomości. Dlatego o ich istnieniu, póki się niespodziewanie nie ujawnią, nie mamy pojęcia.

Don’t be biased!

Rzeczownik “bias”, czy czasownik “to bias” to bardzo użyteczne słowa. Oznaczają odpowiednio: stronniczość i powodować, by ktoś stał się stronniczy (wpływać (na kogoś), uprzedzać). A judge cannot be biased / Sędzia nie może być stronniczy (musi być niezależny w swoich sądach).

Dlaczego „unconsious bias”?

Skoro, jak zbadał Freud, za nasze zachowanie odpowiada podświadomość, to nieuchronnie towarzyszy nam „unconscious bias / uprzedzenia, jakich nie jesteśmy świadomi”. Niestety tworzymy uogólnienia na bazie poprzednich doświadczeń i nie zawsze jesteśmy sprawiedliwi w swoich osądach. By ograniczyć to zjawisko, niektóre organizacje w Wielkiej Brytanii, czy w Stanach Zjednoczonych, organizują tzw. „unconsious bias trainings”, czyli szkolenia mające na celu wyrugowanie ww. nawyku, poprzez np. naświetlenie, że takie zjawisko w ogóle istnieje (bo większość osób ma jakieś uprzedzenia, tylko nie zdaje sobie sprawy, że się nimi kieruje).

„Unconscious bias trainings” mają na celu wytępienie wszelkiego rodzaju uprzedzeń wobec mniejszości. Uznaje się, że osoby nienależące do tej grupy są obiektem niesprawiedliwego traktowania zdecydowanie rzadziej.

DODATEK
Jesteś może „fashion-conscious”, albo – „eco-conscious”? W każdym razie, mam nadzieję, że nie – „self-conscous”. A co oznaczają te słowa, dowiesz się stąd.

 

Strefa Kujona:

conscious [wymowa: ˈkɒn.ʃəs], przymiotnik, znaczenie:
– przytomny, świadomy, obudzony
– świadomy, zdający sobie sprawę z (czegoś), wiedzący, co się dzieje dookoła
– celowy, świadomy, zamierzony

unconscious [wymowa: ʌnˈkɒn.ʃəs], przymiotnik, znaczenie:
– nieprzytomny, nie do końca świadomy tego, co się dzieje (przymiotnik używany zwłaszcza w sytuacji, gdy ta nieprzytomność jest skutkiem uderzenia w głowę)
– podświadomy, niezamierzony, np. o myśli, uczuciu, pragnieniu

bias [wymowa: ˈbaɪ.əs], rzeczownik, znaczenie:
– stronniczość
– zamiłowanie, zainteresowanie, inklinacja; np. She showed a scientific bias at an early age / Wykazywała zainteresowanie naukami ścisłymi od małego

bias, czasownik, znaczenie:
– powodować, by ktoś był stronniczy; uprzedzać, nastawiać

 

Materiały źródłowe (słówka):

 

Zdjęcie wykonał Tingey Injury Law Firm, a można je znaleźć na Unsplash.

Fani Wiedźmina odetchnęli z ulgą

Wiemy już, że drugi sezon Wiedźmina będzie miał swoją premierę w grudniu tego roku i w roli głównej znowu zobaczymy brytyjskiego aktora – Henry’ego Cavilla. Ale jego udział w tym serialu w pewnym momencie wcale nie był taki pewny – otóż pojawiły się głosy, żeby usunąć go z obsady.

I to nawet nie Cavill nabroił…

Niedawno przypomniano sobie, że nowa dziewczyna aktora wystąpiła kiedyś w programie telewizyjnym w stroju charakterystycznym dla plemion Afryki Wschodniej. Była ona też pomalowana ochrą od szyi w dół. W czasach, kiedy kręcono te ujęcia, takie naśladowanie innych kultur nie wzbudzało kontrowersji, ale obecnie jest to uznawane za „cultural appropriation”. A „cultural appropriation” jest jedną z rzeczy, jakie domaga się karać cancel culture (w tym wypadku kara miała dotknąć też Cavilla, który najprawdopodobniej podziela poglądy swojej dziewczyny).

Appropriate – a gdzieś to już słyszałem/am!

Słowo „appropriate” z pewnością jest Wam znane; np. gdy wypełniacie ankiety, to natkniecie się tam na polecenie: Please tick the appropriate box / Proszę zaznacz właściwą opcję (dosłownie pudełko, pusty kwadrat). Natomiast gdy media podają informacje o przestępstwie, jakie dopiero co się zdarzyło, to często usłyszymy tam zapewnienie policji: appropriate action will be taken / podejmiemy odpowiednie kroki (dosłownie: odpowiednie działanie zostanie podjęte), by np. złapać złodzieja, czy ująć wandala. „Appropriate” jest również wyrazem używanym w kontekście odpowiedniego (do okazji) ubrania, czy zachowania; np. Royals have to look smart and appropriate, even when they’re attending informal events / Członkowie rodziny królewskiej powinni wyglądać elegancko i stosownie, nawet gdy biorą udział w nieformalnych wydarzeniach. Ale wiecie – Rojalsi to też ludzie i podobno: Prince Philip used to 'flirt’ with the Queen and make her giggle with 'inappropriate’ jokes at formal events / Książę Filip miał zwyczaj “flirtować” z Królową i sprawiać, że się śmiała z nieprzyzwoitych żartów w trakcie formalnych uroczystości (zazwyczaj „inappropriate” tłumaczymy na: nieodpowiedni, niewłaściwy, niestosowny, no ale bądźmy szczerzy, żeby rozśmieszyć Królową, to raczej trzeba użyć żartów większego kalibru).

Czym w końcu jest to „cultural appropriation”?

Appropriate” może też być czasownikiem i wówczas oznacza: wziąć, przejąć coś (np. czyjeś pomysły) dla swojego własnego użytku, szczególnie, gdy robi się to nielegalnie lub bez uzyskania pozwolenia; przywłaszczyć, kraść, zawłaszczyć. (Zwróćmy uwagę, że nasze „właściwy” i „przywłaszczyć” wydają się też być spokrewnione.) I to znaczenie dzieli rzeczownik „appropriation”, czyli: przywłaszczenie, zawłaszczenie. A „cultural appropriation” to przywłaszczenie tradycji, zwyczajów, ubioru itd. kultury, z jakiej się nie wywodzimy, do jakiej nie należymy. Na Zachodzie jest to odbierane jako kontrowersyjne, jeśli dokonuje tego osoba należąca do kultury silniejszej, dominującej. Uważa się, że jest to pewien rodzaj kolonializmu, eksploatacji słabszych. Takie naśladowanie zwyczajów mniejszości jest traktowane jako przejaw braku wrażliwości i karane przez cancel culture – usuwaniem delikwenta z życia publicznego. I to właśnie usiłowano zrobić z Cavillem.

 

Strefa Kujona:

appropriate [wymowa: əˈprəʊpriət], przymiotnik, znaczenie:
– odpowiedni, stosowny, właściwy (dla danej okoliczności, sytuacji, zadania)

inappropriate [wymowa: ˌɪnəˈprəʊpriət], przymiotnik, znaczenie:
– nieodpowiedni, niewłaściwy, niestosowny

appropriately [wymowa: əˈprəʊpriətli], przysłówek, znaczenie:
– właściwie, stosownie, odpowiednio

appropriateness [wymowa: əˈprəʊpriətnəs], rzeczownik, znaczenie:
– stosowność

A teraz mamy zmianę znaczenia
appropriate [wymowa: əˈprəʊprieɪt], czasownik, znaczenie:
– (język oficjalny) wziąć, przejąć coś (np. czyjeś pomysły) dla swojego własnego użytku, szczególnie, gdy robi się to nielegalnie lub bez uzyskania pozwolenia
– (język oficjalny) przeznaczyć (np. pieniądze) na konkretny cel
– (zwykle pejoratywnie) zapożyczyć coś z jakiejś kultury/tradycji i używać tego, jako część własnego dziedzictwa (zwłaszcza w sytuacji, gdy zapożyczamy od kultur, które były podbijane w okresie kolonialnym)

appropriation [wymowa: əˌprəʊpriˈeɪʃn], rzeczownik, znaczenie:
– (język oficjalny) przywłaszczenie, zawłaszczenie
– (język oficjalny) przyznanie, przeznaczenie pieniędzy (funduszy) na określony cel
– (język oficjalny) suma (kwota) pieniędzy przeznaczona na określony cel (szczególnie przez rząd lub firmę)
– (zwykle pejoratywnie) działanie polegające na wzięciu np. idei, zwyczajów, stylu (ubierania się, czesania się) z grupy lub kultury, do której się nie należy i użycie tego do swoich celów (np. w ramach mody)

cultural appropriation [wymowa: ˌkʌl.tʃər.əl əˌprəʊ.priˈeɪ.ʃən], rzeczownik, znaczenie:
– (pejoratywnie) zapożyczenie, użycie czegoś z kultury, do jakiej się nie należy (jakiej się nie reprezentuje), szczególnie jeśli tej kultury się nie rozumie, nie szanuje, nie ceni

 

Materiały źródłowe (słówka):

 

Zdjęcie pochodzi ze strony Netflixa.