Porozmawiajmy o dziobaniu

W języku angielskim wyraz dziób przetłumaczymy jako – beak. „Beak” oznacza również duży nos, a zwłaszcza taki orli, wystający [From the distinctive beak of Gerard Depardieu to the button nose of actress Michelle Williams, our noses are among the most distinctive of our facial features / [Poczynając od charakterystycznego dzioba (w sensie dużego nosa) Gerarda Depardieu na przypominającym guziczek nosku (button nose – mały, zgrabny nos) aktorki Michelle Williams kończąc, nasze nosy należą do najbardziej charakterystycznych (z naszych) rysów twarzy].

I wyobraźcie sobie teraz, że nie ma czasownika od rzeczownika „beak”! Dziobać to zupełnie nowe słowo – peck (np. Hens are pecking in the dirt / Kury dziobią w ziemi). „To peck” oznacza także: cmoknąć, szybko, lekko pocałować (najczęściej w policzek); a rzeczownikpeck” to taki właśnie szybki, lekki całus. Prince William stooped down to give his grandmother, the Queen a peck on each cheek / Książę William pochylił się, by pocałować swoją babkę, Królową w oba policzki (dosłownie: by dać swojej babce, Królowej całusa na każdy policzek).

Matki niejadków w Wielkiej Brytanii mówią do swoich dzieci: Stop pecking at your food and start eating / Przestań skubać jedzenie i zacznij jeść (to peck atjeść małe ilości jedzenia bez chęci; wybrzydzać, grymasić).

Z dziobaniem kojarzy się też termin porządek dziobania. Porządek dziobania to ustalona hierarchia dominacji, gdzie ten, kto jest na jej szczycie, jest najmniej atakowany w razie konfliktu, a ci na dole – są atakowani najczęściej. Takie zjawisko opisał w 1921 roku norweski biolog Thorleif Schjelderup-Ebbe na podstawie obserwacji kur z własnego kurnika. Na język angielski “porządek dziobania” tłumaczymy właściwie dosłownie: pecking order (dokładnie: dziobania porządek; ponieważ w języku angielskim przymiotnik występuje przed rzeczownikiem). Jeśli ktoś z Was natknął się na „pecking order” to z pewnością od razu odgadł znaczenie tego terminu. No a teraz zagadka – czy macie pomysł na to, czym jest „hunt and peck” (dosłownie: polować i dziobać)? Odpowiedź na końcu tekstu.

Jeśli ktoś z Was śledzi losy rodziny królewskiej (czyli Royals, o słowie royal i jemu podobnych pisałam tutaj), to wie, jak wielki wpływ na księcia Harry’ego ma jego żona, Meghan Markle. Członkom rodziny królewskiej nie wolno ujawniać swoich poglądów politycznych (ponieważ monarcha reprezentuje każdego obywatela). A tuż przed wyborami prezydenckimi w USA książę Harry wraz z żoną namawiali Amerykanów do głosowania, ten apel odczytano też jako poparcie dla jednego z kandydatów – Joe Bidena (M. Markle ma liberalne poglądy). Wielu komentatorów zaapelowało wtedy do księcia Harrego, by postawił się żonie i nie łamał zasad, jakich był nauczony przestrzegać. Jednocześnie większość z nich wątpi w to, że tak się stanie, ponieważ: he is the very definition of a henpecked husband / on jest idealnym przykładem pantoflarza. A henpecked man (dosłownie: kuro-dziobany mężczyzna; hen – kura) to mężczyzna kontrolowany przez kobietę, a często też bojący się jej (tą kobietą najczęściej jest żona). Trudno uwierzyć, że człowiek, o którego ekscesach jeszcze niedawno rozpisywały się tabloidy, teraz jest przez nie określany pantoflarzem!

Hunt and peckpisać na klawiaturze tylko dwoma palcami, czyli „polujemy” wzrokiem po klawiaturze, by znaleźć odpowiednią literę, którą potem „dziobiemy” palcem. Kto z Was zgadł?

 

Strefa Kujona:

beak [wymowa: biːk], rzeczownik, znaczenie:
– dziób
– (mowa potoczna) duży nos

peck [wymowa: pek], czasownik, znaczenie:
– dziobać
– pocałować (szybko, lekko pocałować, najczęściej odnosi się to do pocałowania w policzek)

peck, rzeczownik, znaczenie:
– szybki, delikatny pocałunek (najczęściej w policzek)

peck at (something), czasownik złożony, znaczenie:
– jeść małe ilości jedzenia bez chęci; wybrzydzać, grymasić, skubać (jedzenie)

pecking order [wymowa:ˈpek.ɪŋ ˌɔː.dər], rzeczownik (zazwyczaj stosowany w liczbie pojedynczej), znaczenie:
– porządek dziobania

hunt and peck, znaczenie:
– pisać na klawiaturze tylko dwoma palcami (zwykle są to palce wskazujące)

henpecked [wymowa: ˈhen.pekt], przymiotnik, znaczenie (pejoratywnie):
– „a henpecked man” to mężczyzna kontrolowany przez kobietę, a często też bojący się kobiety (tą kobietą może być żona, partnerka); pod pantoflem (żony)

 

Materiały źródłowe:

słówka

inne

  • Porządek dziobania u kur (BBC). (Kura z zaznaczonym na pomarańczowo ogonem jest kurą dominującą, nazwano ją Margot. Jeśli jakaś inna kura się zbliży do jedzenia, to Margot da jej „dirty look / paskudnie na nią spojrzy” i ta kura się oddali. Jeśli i to nie pomoże, to pogrozi jej dziobnięciem.)
     

    Zdjęcie wykonała Peggy Dyar, a pochodzi ono z bazy zdjęć Pixabay. Zdjęcie przedstawia dzięcioła (po angielsku – woodpecker; wood – drewno).

  • Przydatne słówka, jakie znajdziemy w kurniku

    Wydaje się, że taki wiejski kurnik jest raczej mało obiecującym miejscem na nauczenie się jakichś przydatnych na co dzień angielskich słówek. Jednakże pozory mylą.

    Zacznijmy od słowa kura, które przetłumaczymy na angielski jako: hen. „Hen” ma jeszcze kilka innych znaczeń: samica każdego innego gatunku ptaka (będziemy to wiedzieli z kontekstu, że nie chodzi o kolejną kurę, ale np. o samicę orła, czy rudzika), przyszła panna młoda (stąd wieczór panieński to hen party) oraz (w Szkocji) przyjacielski sposób zwracania się do kobiety, bądź dziewczyny (Are you feeling fine, hen? / Czy wszystko dobrze, skarbie?).

    Kurnik, czyli dom kur, to po prostu henhouse. Jeśli lubicie czytać książki, to bardzo możliwe, że już natknęliście się na wydawnictwo – Hen House Publishing.

    Dość o kurach, teraz trochę o zarządcy całego przybytku. Kogut to po angielsku „cock”, a z dodaną nazwą gatunkową ptaka, oznacza: samca danego gatunku ptaka; np. a cock pheasant / samiec bażanta. Słowo cock to także obraźliwa nazwa typowo męskiej anatomii, także należałoby na nie mocno uważać.

    Jestem w trakcie czytania książki „Harry Potter i Komnata Tajemnic”, akurat mniej więcej w tym miejscu, gdzie Hagrid ma poważny problem: otóż ktoś mu morduje koguty. J.K.Rowling w tej książce użyła słowa rooster, a nie cock. Być może słowo cock za bardzo kojarzy się z tym ostatnim, wulgarnym znaczeniem i dlatego jest stopniowo wypierane przez rooster, które pochodzi z amerykańskiego angielskiego.

    Czasownikto cock” ma dwa (zupełnie niezwiązane z kogutem) znaczenia: unieść część ciała do góry lub w każdym innym kierunku (np. she cocked an eyebrow / uniosła brew; he cocked his head on one side / przechylił głowę) oraz przygotować broń do wystrzału (odciągnąć kurek strzelby).

    Najpopularniejsze słowo związane z kurami to jednak chicken. „Chicken” może oznaczać: kurczaka (w sensie ptaka hodowanego na mięso i dla jaj) oraz mięso z kurczaka (np. piersi z kurczaka to chicken breasts). „Chicken” to także bojaźliwa osoba, a czasownik złożony „chicken out” oznacza: stchórzyć, mieć cykora i nie zrobić tego, co się zamierzało (I was going to go bungee jumping, but I chickened out / Zamierzałem skoczyć na bungee, ale stchórzyłem).

    Na wiosnę w każdym kurniku pojawiają się kurczaczki, czyli „chicks” („chick” powstało prawdopodobnie jako skrót od „chicken”). Z niewiadomych względów „chick” oznacza też „laska” (w sensie młoda, atrakcyjna dziewczyna); np. She is a real chick / Niezła z niej laska. Jak podają słowniki, słowo chick w tym znaczeniu może być często odebrane jako obraźliwe. Kto by pomyślał, że to już drugie słowo z kurnika, którym można by kogoś urazić.
     

    Strefa Kujona:

    hen [wymowa: hen], rzeczownik, znaczenie:
    – kura
    – samica każdego gatunku ptaka
    – (mowa potoczna) na wieczorze panieńskim (hen party) słowem „hen” określamy przyszłą pannę młodą
    – (typowe dla Szkocji) przyjacielski zwrot w stosunku do kobiety, dziewczyny

    cock [wymowa: kɒk], rzeczownik, znaczenie:
    – kogut (samiec kury)
    – używany wraz z nazwą gatunku ptaka oznacza samca danego gatunku; np. a cock robin – samiec rudzika
    – (wulgarnie) penis

    cock, czasownik, znaczenie:
    – unieść jakąś część ciała do góry albo w jakimś innym kierunku; The dog cocked its leg by every tree on our route (in order to urinate) / Pies unosił nogę przy każdym drzewie na naszej trasie (obsikiwał każde drzewo)
    – przygotować broń do wystrzału (odciągnąć kurek strzelby)

    chicken [wymowa: ˈtʃɪk.ɪn], rzeczownik, znaczenie:
    – rodzaj ptaka, który jest hodowany dla jaj i mięsa albo nazwa mięsa z tego ptaka; kurczak
    – (mowa potoczna) bojaźliwa osoba

    chicken out, czasownik (mowa potoczna), znaczenie:
    – stchórzyć, mieć cykora i nie zrobić tego, co się zamierzało

    chick [wymowa: tʃɪk], rzeczownik, znaczenie:
    – kurczaczek
    – (slang, często traktowane jako obraźliwe) laska; atrakcyjna, młoda kobieta

    rooster [wymowa: ˈruː.stə(r )], rzeczownik, znaczenie:
    – kogut

     

    Materiały źródłowe (słówka):

    Hen (Cambridge Dictionary)
    Cock (Cambridge Dictionary)
    Chicken (Cambridge Dictionary)
    Chicken out (Oxford Learners Dictionaries)
    Chick (Cambridge Dictionary)
    Rooster (Cambridge Dictionary)
     

    Zdjęcie wykonał Pexels, a można je znaleźć na Pixabay.

    Hallow w Halloween – dodatek

    Jack O’Lantern, czyli dynia halloweenowa

    Dawno, dawno temu żył w Irlandii pijak i krętacz – Dusigrosz Jack (Stingy Jack). Jack pewnego dnia zaprosił na piwo samego diabła, a że był bardzo skąpy to zasugerował mu, by ten zapłacił za trunek zamieniając się w srebrną monetę. Kiedy to się stało, włożył ją do swojej kieszeni, w której był też krzyż. Diabeł znalazł się w potrzasku – w obecności krzyża stracił moc i nie mógł wrócić do swojej pierwotnej formy. Jack obiecał, że uwolni go, jeśli ten da mu jeszcze rok spokoju, a jego dusza nigdy nie trafi do piekła.

    Po roku, znów pojawił się diabeł, ale Jack’owi znów udało się go wykiwać – tym razem przekonał go do zerwania jabłka z pobliskiego drzewa (Jack skarżył się, że jest głodny i chciał to jabłko zjeść). W czasie, gdy diabeł wykonywał zadanie, Jack wydłubał znak krzyża na pniu. Diabeł kolejny raz znalazł się w sytuacji bez wyjścia – musiał znów spełnić żądanie Jacka – obiecał mu, że przez następne 10 lat nie będzie go odwiedzał.

    Kiedy Jack zmarł, to jego dusza najpierw udała się do bram nieba, niestety tam jej nie wpuszczono, ze względu na liczne grzechy, jakie Jack popełnił za życia. Dusza udała się więc do piekła, ale tam (zgodnie z umową) też nie mogła wejść. Pozostało jej tułać się po świecie. Diabeł z litości dał jej latarnię na drogę – włożył kilka węgielków piekielnych do wydrążonej rzepy. Stąd zrodził się zwyczaj, by w Halloween, wydłubać taką latarenkę w jakimś warzywie korzeniowym – mógł to być też ziemniak, czy brukiew. Taką laterenkę z umieszczoną w środku świeczką, należało postawić w oknie lub przy drzwiach. Chroniła ona domostwo przed wizytą złych duchów (które w Halloween, bardzo łatwo przenikały do świata widzialnego). Irlandczycy nadali nowy przydomek Jackowi – “Jack of the Lantern”, a potem skrócili do “Jack O’Lantern” (w wolnym tłumaczeniu – Janek od latarni).

    Irlandcy emigranci zawlekli tradycję tworzenia latarenek z bulw warzyw do Ameryki. Z czasem zauważono, że tam rośnie roślina jeszcze bardziej nadająca się do tej roli – dynia.

    Legenda o Jack’u prawdopodobnie była inspirowana ognikami, które pojawiają się nad bagnami. Jest to naturalne zjawisko – w bagnach zachodzi fermentacja, które powoduje powstanie gazów palnych, które czasem ulegają samozapaleniu.

    P.S. Legenda różni się w szczegółach, zależnie od źródła (moim źródłem była strona history.com). Jack wg Wikipedii to zdrobnienie od John / Jan albo (rzadziej) od Jacob / Jakub. Zdjęcie wykonała Beth Teutschman, a można je znaleźć na Usplash.

    Trick or treat – Psikus albo cukierek

    Wieczorem 31 października może zadzwonić do naszych drzwi grupka przebranych dzieci, które przyjdą po cukierki. Ten zwyczaj nazywa się trick or treat. „Treat” jest to nagroda, zazwyczaj cukierek, jaką przekupujemy dzieci, by nie dostać od nich „trick”, czyli jakiegoś psikusa, drobnej złośliwości.

    Zwyczaj ten może mieć wiele źródeł. Z pogańskich tradycji będzie to przekupywanie duchów w celu zapewnienia sobie ich przychylności; z chrześcijanskich – troska o dusze czyściowe, ponieważ osoby, które dostawały poczęstunek zapewniały, że będą modlić się za zmarłych.

    trick [wymowa: trɪk], rzeczownik, znaczenie:
    – działanie mające na celu oszukanie kogoś (celowe oszukanie kogoś, w złym celu, albo jako żart, albo forma rozrywki np. card tricks / sztuczki karciane, magic tricks / magiczne sztuczki)


    treat [wymowa: triːt], rzeczownik, znaczenie:
    – wyjątkowe, radosne wydarzenie (lub doświadczenie); przyjemność, dobre doświadczenie

    Hallow w Halloween

    Halloween wzbudza w Polsce, w niektórych kręgach, bardzo wiele emocji, ponieważ pochodzi od pogańskiego, celtyckiego święta Samhain. Samhain świętowano 1 listopada, był to dzień, kiedy kończyło się lato, a zaczynał okres zimowy, ciemny. Wierzono, że w tym czasie zaciera się granica między światem widzialnym, a światem niewidzialnym. W Samhain dusze zmarłych odwiedzały swoje ziemskie domy, wśród nich były także złe duchy. Aby je odstraszyć zapalano ogniska na szczytach wzgórz. Niektórzy tego dnia nosili maski, ponieważ nie chcieli być rozpoznani przez owe duchy. W VIII wieku Kościół przeniósł już istniejące święto Wszystkich Świętych (All Saints’ Day albo All Hallows’ Day) z 13 maja na 1 listopada (by zastąpić to pogańskie święto chrześcijańskim). Stąd ostatni października stał się wigilią Wszystkich Świętych (All Hallows’ Eve). All Hallows’ Eve z czasem został skrócony do Halloween.

    Dawniej istniał rzeczownik hallow / święty, osoba święta, obecnie to znaczenie napotkamy tylko w nazwach ww. świąt. W słowniku znajdziemy natomiast czasownik – to hallow, który może mieć wydźwięk religijny (poświęcić coś) lub też nie (czcić, cenić, zazwyczaj dlatego, że dana rzecz jest bardzo stara). “To hallow” występuje najczęściej w formie imiesłowu biernego – hallowed, który pełni funkcję przymiotnika (określa rzeczownik). Można go napotkać (w tym pierwszym znaczeniu) w określeniu hallowed ground [cmentarz (przykościelny, poświęcony teren), bądź też teren uświęcony krwią ofiar, bądź teren święty ze względu na miejsce kultu] oraz w słowach Modlitwy Pańskiej – Hallowed be thy name / Święć się imię Twoje (thy to stara, już nieużywana forma your).

    “Hallowed” w niereligijnym znaczeniu nie jest często używane, jednak udało mi się znaleźć kilka przykładów. W jednym z artykułów w prasie znalazłam „hallowed ingredient” jako określenie na kwas hialuronowy. Ów materiał traktował o wyjątkowym działaniu tej substancji na skórę. Kolejne dwa przykłady to: hallowed League Cup / hallowed Puchar Ligowy (z artykułu o rozgrywkach futbolu) i hallowed front row / hallowed pierwszy rząd (tutaj akurat chodzi o ten słynny pierwszy rząd miejsc na pokazach mody, tam zawsze siedzą najbardziej znane twarze). „Hallowed” można rozumieć jako sekularnie (świecko) święty. Powiedzmy sobie szczerze: dla fanów futbolu puchar ligowy jest święty, dla fanów mody – ten pierwszy rząd na pokazie mody, dla osób chcących zachować młodość – kwas hialuronowy (ale czy on działa?) jest cenny, istotny, pożądany, wręcz święty.

    To jakże mało popularne słowo znajdziemy też w dość zaskakującym miejscu. Tytuł ostatniej części serii książek o Harrym Potterze, to: Harry Potter i Insygnia Śmierci. Po angielsku ta nazwa widnieje jako – Harry Potter and the Deathly Hallows. W jednym ze słowników odnalazłam właśnie to znaczenie – święty lub magiczny przedmiot. Mimo, że „hallow” w tym znaczeniu widnieje na okładce tak popularnej książki, to to zastosowanie jest już także przeżytkiem.

    Dla wyjaśnienia: Insygnia Śmierci to trzy magiczne przedmioty – Czarna Różdżka, Peleryna Niewidka i Kamień Wskrzeszenia. Posiadanie ich czyni z czarodzieja niepokonanego czarownika i daje mu władzę nad śmiercią.

     

    Strefa Kujona:

    hallow [wymowa: ˈhæl.əʊ], czasownik (używany zazwyczaj w stronie biernej), znaczenie:
    – poświęcić coś (religijna konotacja)
    – czcić, cenić (zazwyczaj dlatego, że dana rzecz jest bardzo stara)

    hallowed [wymowa: ˈhæl.əʊd], przymiotnik, znaczenie:
    – święty, poświęcony, uświęcony
    – szanowany, poważany, czczony, chwalony, najważniejszy, istotny, cenny

     

    Materiały źródłowe (słówka):

     

    Zdjęcie wykonał Marko Blažević, a można je znaleźć na portalu Unsplash.

    Warehouse i homeware – na pierwszy rzut oka bardzo podobne

    Mój mózg długo nie mógł przyjąć do wiadomości tego, że “magazyn” to po angielsku “warehouse” (a nie „magazine”, ze słowem magazine dokonałam niezłej wpadki, szczegóły tutaj). Jednakże po sporej dawce wkuwania w końcu się poddał i przestałam mieć ciągle wrażenie, że robię błąd.

    W tym słowie jest logika, jeśli uważnie na nie spojrzymy. „Warehouse” składa się z dwóch elementów: ware / rzeczy do sprzedaży i house / dom, budynek.

    Z mojego doświadczenia wynika, że słowo wares (przedmioty na sprzedaż, szczególnie te, którymi handluje się na ulicy, czy na targu; towary) jest raczej mało popularne. Bardziej będziemy natomiast kojarzyć przyrostek -ware i pierwsze, co z reguły przychodzi do głowy to: software (oprogramowanie komputerowe) i hardware (sprzęt komputerowy). Jeśli zajrzymy do słownika, to pod hasłem „hardware” znajdziemy też: artykuły żelazne (stąd nasz sklep żelazny to po angielsku hardware store). W tym znaczeniu słowo to istnieje już od średniowiecza, w połowie XX wieku zaczęto używać go także jako nazwę na oprzyrządowanie komputerowe. Z kolei termin software powstał jako rodzaj przeciwieństwa (no skoro tamto twarde / hard, to to drugie będzie miękkie / soft). W wielu miejscach pojawia się informacja, że „software” jest niekradzione i stworzyli je informatycy (połowa XX wieku). Słownik etymologiczny jednakże podaje, że od połowy XIX wieku istniało podobne do niego określenie – „soft wares”, które oznaczało: tkaniny wełniane, albo tkaniny bawełniane, a także towary łatwo ulegające zniszczeniu.

    Wyrazy z końcówką “-ware” szczególnie często napotkamy w sklepach i będą one oznaczały przedmioty wykonane z tego samego materiału (np. glassware / przedmioty szklane, stoneware / naczynia kamionkowe, silverware / srebra stołowe), albo przeznaczone do tego samego celu (kitchenware / artykuły kuchenne; tableware / zastawa stołowa, giftware / przedmioty przeznaczone na prezenty; homeware / meble i wystrój domu).

    Istnieje wiele słów z przyrostkiem -ware. Na jednym z forów ktoś zadał pytanie o to, czym różni się „kitchenware” (przedmioty przeznaczone do kuchni) od „cookware” (przedmioty potrzebne przy gotowaniu). Słowniki również podają ich definicję bardzo podobnie. Wydaje mi się, że najlepiej po prostu zapamiętać zasadę, że „-ware” daje informację, że mamy do czynienia ze zbiorem, a co cechuje ten zbiór widnieje w pierwszym członie wyrazu. Ekspedienci w sklepach także będą różnie interpretować te słowa i ustawiać asortyment według własnego rozumienia tych określeń.

     

    Strefa Kujona:

    wares [wymowa: weəz], (występuje w liczbie mnogiej) rzeczownik, znaczenie:
    – przedmioty na sprzedaż, szczególnie te, którymi handluje się na ulicy, czy na targu; towary

    -ware [wymowa: -weə(r)], przyrostek, znaczenie:
    – słowa z tym przyrostkiem często napotkamy w sklepach i będą one oznaczały zbiory przedmiotów wykonanych z tego samego materiału, albo przeznaczone do tego samego celu

    software [wymowa: ˈsɒft.weə(r)], rzeczownik, znaczenie:
    – oprogramowanie komputerowe

    hardware [wymowa: ˈhɑːd.weə(r)], rzeczownik, znaczenie:
    – sprzęt komputerowy

    glassware [wymowa: ˈɡlɑːs.weə(r)], rzeczownik, znaczenie:
    – przedmioty wykonane ze szkła; u nas w sklepach taką półkę nazywa się artykuły / wyroby szklane lub po prostu szkło

    stoneware [wymowa: ˈstəʊn.weə(r)], rzeczownik, znaczenie:
    – naczynia wykonane ze specjalnego rodzaju gliny, który jest wypalany w bardzo wysokich temperaturach; naczynia kamionkowe

    silverware [wymowa: ˈsɪl.və.weə(r)], rzeczownik, znaczenie:
    – przedmioty wykonane ze srebra lub pokryte srebrem, nazwa ta szczególnie dotyczy noży, widelców, naczyń itd., które są używane w trakcie jedzenia posiłków, podawania dań; srebra stołowe

    kitchenware [wymowa: ˈkɪtʃ.ən.weə(r)], rzeczownik, znaczenie:
    – przedmioty, jakie używa się w kuchni np. garnki, patelnie, miski, naczynia, sztućce; artykuły kuchenne

    tableware [wymowa: ˈteɪ.bl̩.weə(r)], rzeczownik, znaczenie:
    – zastawa stołowa

    giftware [wymowa: ˈɡɪftweə(r)], rzeczownik, znaczenie:
    – przedmioty sprzedawane na prezenty

    homeware [wymowa: ˈhəʊm.weə(r)], rzeczownik, znaczenie:
    – zasłony, narzuty, meble i inne dekoracyjne rzeczy do domu

     

    Materiały źródłowe (słówka):

    Zdjęcie wykonał mastrminda, a pochodzi ono z portalu Pixabay. Obrazek przedstawia homeware.